Iyo usesenguye ikibazo cy’intambara yo mu burasirazuba bwa Repubulika Iharanira Demokarasi ya Congo, ntibikwiye kureberwa mu ishusho y’umunsi umwe cyangwa mu mvugo ya politiki y’uruhande rumwe.
AFC/M23 imaze kugira uruhare rukomeye mu ihinduka ry’imiterere ya politiki n’umutekano mu Ntara za Kivu y’Amajyaruguru n’Amajyepfo. Igenzura ibice binini by’ako karere, mu gihe FARDC n’imitwe iyishyigikiye bakomeje guhangana na yo.
Ikibazo gikomeye ni iki?
Ikibazo nyamukuru si ukumenya gusa uwatsinze cyangwa uwatsinzwe ku rugamba. Ikibazo gikomeye ni ukumenya niba intambara ishobora kuvana abaturage b’Iburasirazuba bwa Congo mu bibazo bamazemo imyaka myinshi.
Kuva kera, abaturage bo muri aka karere bagiye bahura n’umutekano muke, kwimurwa ku ngufu, imitwe yitwaje intwaro, amakimbirane ashingiye ku butaka n’ubwenegihugu, ndetse n’intege nke z’inzego z’umutekano.
Ni yo mpamvu, mu myumvire yanjye, ikibazo cya AFC/M23 ntigikwiye gusobanurwa gusa ngo ni ikibazo cy’abarwanyi bashaka gufata ubutegetsi. Hari ibibazo bya politiki n’imibereho byagiye bisubikwa imyaka myinshi kandi bitigeze bibonerwa igisubizo kirambye. Abasesenguzi na bo bagaragaza ko ibibazo by’ubwenegihugu, ivugurura ry’inzego z’umutekano n’imicungire y’umutungo kamere biri mu mizi y’amakimbirane.
Ariko intambara si igisubizo cya byose
Kuba AFC/M23 yarashoboye kwigarurira ibice binini by’uburasirazuba bwa Congo ntabwo bihita bivuze ko intambara izatanga amahoro arambye.
Hari ibirego bikomeye by’ihohoterwa ry’uburenganzira bwa muntu byagiye bishyirwa ku mpande zitandukanye z’iyi ntambara. Hari kandi ingaruka ku baturage, ubukungu, ubucuruzi n’ubuzima.
Ni yo mpamvu intsinzi ya gisirikare, niba ibayeho, igomba gukurikirwa n’igisubizo cya politiki.
Kandi aha ni ho AFC/M23 igomba kwibazwa ikibazo gikomeye:
Ese intego ni ugufata ubutaka gusa, cyangwa ni uguhindura uburyo politiki n’imiyoborere bikorwa muri Congo?
Niba ari uguharanira impinduka, impinduka nyayo igomba kugaragara mu mutekano w’abaturage, ubutabera, ubwisanzure bwa politiki, imiyoborere n’imibereho y’abaturage.
Kinshasa na yo igomba kwisuzuma
Ntabwo ikibazo cyose gikwiye gushyirwa ku AFC/M23.
Leta ya Congo ifite inshingano zo kubaka ingabo z’igihugu zikomeye kandi zubahiriza amategeko, kurengera abaturage bose no gukemura ibibazo bya politiki byagiye bitera amakimbirane.
Iyo abaturage batizera inzego za Leta, iyo imitwe yitwaje intwaro iba myinshi, kandi iyo amakimbirane y’ubwenegihugu n’umutekano akomeza kudakemuka, intambara iba ifite aho ikura.
Icyo Afurika ikwiye kwigira kuri AFC/M23
Isomo rikomeye ni uko intambara ishobora guhindura ikarita y’ububasha, ariko ibiganiro ari byo bishobora kubaka amahoro arambye.
Kugeza ubu, ibiganiro bya Doha n’izindi nzira z’ubuhuza biracyagerageza guhuza impande zihanganye, ariko imirwano n’ubushyamirane biracyakomeza.
Ku bwanjye, icyakenewe si uguhitamo AFC/M23 cyangwa Kinshasa nk’aho ikibazo ari umukino wo gutsinda no gutsindwa.
Icyakenewe ni ukumva impamvu intambara yabayeho, gukemura ibibazo byayiteye, no gushyiraho gahunda abaturage bose bashobora kubamo nta vangura.
Umwanzuro
AFC/M23 yamaze guhindura cyane imiterere y’umutekano na politiki mu burasirazuba bwa Congo. Ariko agaciro k’umutwe wa politiki cyangwa uwitwaje intwaro ntikagomba gupimirwa gusa ku bwinshi bw’ubutaka ugenzura.
Agaciro kawo kagomba gupimirwa ku gisubizo ushobora guha abaturage.
Niba AFC/M23 ishaka kugaragara nk’umutwe uharanira impinduka, igomba kugaragaza ko ishobora kuva ku ntsinzi ya gisirikare ikagera ku miyoborere ibereye abaturage, kubahiriza uburenganzira bwa muntu no gushyigikira inzira y’amahoro.
Kuko amahoro nyayo ntabwo ari igihe imbunda ziceceka gusa.
Amahoro nyayo ni igihe impamvu zatumye abantu bafata imbunda ziba zarakemutse.
