Mu burasirazuba bwa Repubulika Iharanira Demokarasi ya Congo, AFC/M23 ikomeje kugira uruhare rukomeye mu bibazo by’umutekano, politiki n’imishyikirano igamije kurangiza intambara imaze imyaka myinshi ihanganisha impande zitandukanye.
Nubwo hashyizweho gahunda zitandukanye zo guhagarika imirwano, amakuru agezweho agaragaza ko imirwano hagati ya FARDC n’abarwanyi ba M23 ikomeje kugaragara mu bice bya Kivu y’Amajyaruguru n’Amajyepfo. Raporo ya Security Council Report yo mu Ukwakira 2026 ivuga ko AFC/M23 yakomeje gukomeza no kwagura ububasha bwayo mu bice bimwe by’iyi ntara.
Uburyo AFC/M23 yagiye ihindura ishusho y’intambara
AFC/M23 yongeye kugira uruhare rukomeye mu ntambara zo mu burasirazuba bwa RDC kuva mu 2021, nyuma y’uko M23 yongeye gufata intwaro. Mu myaka yakurikiyeho, uyu mutwe wafashe ibice binini bya Kivu y’Amajyaruguru n’Amajyepfo, birimo Goma na Bukavu.
Mu mpera za 2025, AFC/M23 yageze i Uvira, umujyi uri hafi y’umupaka wa Burundi. Nyuma yaho yaje kuva muri uwo mujyi muri Mutarama 2026, mu gihe imiryango mpuzamahanga yakomeje gukurikirana ibibazo by’umutekano n’ubutabazi byari byavutse muri ako karere.
Doha: kuva ku rugamba kugera ku meza y’ibiganiro
Kimwe mu bintu by’ingenzi byahinduye imiterere y’iki kibazo ni uko AFC/M23 yinjiye mu biganiro bya politiki n’ubutegetsi bwa Kinshasa.
Ku wa 2 Gashyantare 2026, Guverinoma ya RDC na AFC/M23 bashyize umukono i Doha ku mabwiriza agenga uburyo bwo gukurikirana no kugenzura ihagarikwa ry’imirwano. Impande zombi kandi zongeye kwemeza ko zizubahiriza gahunda y’amahoro ya Doha.
Umuryango wa Afurika Yunze Ubumwe na wo wakiriye neza ayo masezerano, ushimangira ko ibiganiro ari inzira y’ingenzi yo gushaka igisubizo cya politiki ku ntambara yo mu burasirazuba bwa RDC.
Ni iki AFC/M23 ivuga ku ntambara?
AFC/M23 ivuga ko impamvu z’imirwano zishingiye ku bibazo by’umutekano, imiyoborere n’uko abaturage bo mu burasirazuba bwa RDC bafatwa. Uyu mutwe kandi ushyigikira ko ibibazo biri mu karere bikemurwa binyuze mu biganiro bya politiki.
Icyakora, ibi ni ibisobanuro by’uyu mutwe ubwayo, kandi bigomba gutandukanywa n’ibyemezo cyangwa raporo z’imiryango mpuzamahanga.
Ibirego bikomeye by’imiryango mpuzamahanga
Ku rundi ruhande, imiryango nka Human Rights Watch yashyize ahagaragara ibirego bikomeye by’ihohoterwa ry’abaturage mu gihe AFC/M23 yari igenzura Uvira. Raporo yayo ivuga ko yakoze iperereza ku bwicanyi, gushimuta abantu n’ibindi bikorwa ivuga ko bishobora kuba byararenze ku mategeko mpuzamahanga agenga intambara.
Ibi birego AFC/M23 n’impande ziyishyigikiye bagiye kubihakana cyangwa kubisobanura mu buryo butandukanye, bityo inkuru y’umwuga igomba gutandukanya ibirego, ibisubizo by’impande birebwa n’ibimenyetso byigenga.
Umwanya wayo muri politiki y’akarere
Ikigaragara ni uko AFC/M23 itakiri gusa ikibazo cy’imirwano ku rugamba. Uyu mutwe ubu uri no mu biganiro bya Doha, aho Guverinoma ya RDC na AFC/M23 baganira ku ihagarikwa ry’imirwano n’ibisubizo bya politiki.
Muri Kamena 2026, itsinda rihuriweho na RDC, Rwanda, Leta Zunze Ubumwe za Amerika, Qatar, Togo n’Umuryango wa Afurika Yunze Ubumwe ryagaragaje ko ibiganiro bya Doha ari ingenzi mu gushyigikira inzira y’amahoro.
