Impaka ku ruhare rw’u Burundi mu ntambara yo mu burasirazuba bwa Repubulika Iharanira Demokarasi ya Congo (RDC) zikomeje gufata indi ntera, nyuma y’amagambo yagaragajwe na Bwana Freddy Kaniki .
Mu butumwa yagaragaje Kaniki yavuze ko u Burundi bufite urwango rushingiye ku macakubiri n’imyumvire yibasira Abanyamulenge.
Yabajije ikibazo gikomeye agira ati: “Niba Uburundi buri muri Congo kubera umutekano, kuki batajya Shabunda n’ahandi?”
Iki ni kibazo kigamije kwibaza impamvu ingabo z’u Burundi zikunze kugaragara cyane mu bice byo mu Kivu y’Amajyepfo, aho hari umubare munini w’Abanyamulenge, aho kujya mu tundi turere twa RDC na two twugarijwe n’ibibazo by’umutekano.
Kaniki kandi yavuze kuri Perezida w’u Burundi, Évariste Ndayishimiye, u avuga ko kuba u Burundi bwarinjiye mu kibazo cya Congo bidashobora gusobanurwa gusa nk’impamvu z’umutekano.
Mu butumwa bwe, Kaniki yanavuze ko amafaranga cyangwa inkunga zitangwa na Félix Antoine Tshisekedi Tshilombo zishobora kuba imwe mu mpamvu zituma ubutegetsi bw’u Burundi bukomeza kugira uruhare muri iyi ntambara. Icyakora, iki ni ikirego cyatanzwe na Kaniki.
Uburundi buvuga iki ku ruhare rwabwo muri RDC?
Uruhare rw’ingabo z’u Burundi muri RDC rumaze igihe ruri mu biganiro no mu mpaka mu karere k’Ibiyaga Bigari. Abashyigikiye uruhare rw’u Burundi bavuga ko Bujumbura ifite impamvu z’umutekano zo gukorana n’ubutegetsi bwa Kinshasa mu guhangana n’imitwe yitwaje intwaro.
Ku rundi ruhande, abanenga ubwo bufatanye bavuga ko uruhare rw’ingabo z’u Burundi rushobora gukomeza ubusumbane bwa gisirikare no kongera ibibazo biri muri Kivu y’Amajyepfo.
Ibi bibazo kandi bikomeza guhuzwa n’impaka ndende zerekeye umutekano w’Abanyamulenge. Kaniki ubwe aherutse kuvuga ko ikibazo cy’Abanyamulenge gifitanye isano na ingebitecyerezo yo kubashyira ku ruhande no kubima uburenganzira bungana n’ubw’abandi baturage ba Congo.
Ikibazo gikomeye gisigaye
Icyo Kaniki ashyira imbere ni ikibazo cy’impamvu nyayo ituma u Burundi bugira uruhare mu ntambara yo muri RDC, cyane cyane mu bice byo muri Kivu y’Amajyepfo.
Ese koko impamvu nyamukuru ni ukurinda umutekano w’u Burundi no guhangana n’imitwe yitwaje intwaro, cyangwa hari izindi nyungu za politiki n’umutekano w’akarere ziri inyuma y’uru ruhare?
Ikibazo cya Kaniki rero kirakomeye: niba intambara ari iyo kurwanya imitwe yitwaje intwaro no kurinda umutekano, kuki imbaraga z’u Burundi zibanda cyane mu bice runaka bya Kivu y’Amajyepfo?
Yanditswe na Salongo Richard
