Muri Repubulika Iharanira Demokarasi ya Congo, ibintu bya politiki n’umutekano bikomeje gukurura impaka, mu gihe intambara yo mu burasirazuba bw’igihugu igihangayikishije benshi. Mu mujyi wa Goma, intumwa zigizwe n’abahoze ari Abakuru b’Ibihugu bya Afurika zagezeyo, aho zakiriwe n’ubuyobozi bwa AFC/M23. Urwo ruzinduko rwabaye mu gihe hakomeje gushakwa inzira y’ibiganiro n’umuti wa politiki ku bibazo bimaze igihe bihangayikishije uburasirazuba bwa RDC.
AFC/M23 ivuga ko ibiganiro bya politiki ari imwe mu nzira zishobora gufasha gushakira umuti ibibazo by’umutekano n’imiyoborere bimaze igihe bivugwa mu burasirazuba bwa Congo. Icyakora, Guverinoma ya Kinshasa ikomeje gushyira imbere inzira zayo za dipolomasi n’ibiganiro bigamije kugarura ubusugire bw’igihugu.
Mu gihe ibikorwa bya politiki bikomeje muri Goma, i Kinshasa ho hari impaka zikomeye ku cyifuzo cy’ibiganiro by’igihugu. Abatavuga rumwe n’ubutegetsi bamwe banze kwitabira ibyo biganiro, bavuga ko ibisabwa kugira ngo bigire umusaruro bitarashyirwaho ku buryo bwumvikana.
Ku ruhande rwa Guverinoma ya RDC, ubutegetsi buvuga ko ibiganiro by’igihugu bishobora kuba umwanya wo guhuriza hamwe Abanyekongo no gushakira hamwe ibisubizo ku bibazo byugarije igihugu.
Minisitiri w’Itumanaho n’Itangazamakuru akaba n’Umuvugizi wa Guverinoma ya RDC, Patrick Muyaya, ni umwe mu bayobozi bakomeje gusobanura umurongo wa Guverinoma kuri ibi bibazo.
Mu gihe AFC/M23 ikomeje kugira uruhare rukomeye mu biganiro birebana n’umutekano w’uburasirazuba bwa RDC, hakomeje kwibazwa niba inzira y’ibiganiro ishobora guhuza impande zitandukanye, harimo Guverinoma ya Kinshasa, abatavuga rumwe na yo ndetse n’abahagarariye ibice bifite uruhare mu bibazo by’umutekano mu burasirazuba.
Ikibazo gikomeye gikomeje kuba ukumenya niba impande zitandukanye ziteguye gushyira ku ruhande ibyo zidahurizaho, kugira ngo haboneke inzira ya politiki ishobora kugabanya umwuka mubi no gufasha gushakira umuti urambye ikibazo cy’umutekano muri Repubulika Iharanira Demokarasi ya Congo.
Ni muri urwo rwego ibiganiro n’abayobozi ba RDC bikomeje gukurikiranwa cyane, mu gihe umuryango mpuzamahanga nawo ukomeje gushishikariza impande bireba gushakira umuti ibibazo bya Congo binyuze mu nzira za dipolomasi n’ibiganiro.
Minisitiri w’Itumanaho n’Itangazamakuru wa Repubulika Iharanira Demokarasi ya Congo, Patrick Muyaya, yavuze ko intego nyamukuru y’igihugu cye mu biganiro bya Washington na Doha ari ugushakira Abanyekongo umutekano no kubakura mu bibazo by’imiyoborere n’ubugizi bwa nabi, ndetse no gukemura ibibazo by’ubutabazi byugarije abaturage.
Muyaya yavuze ko kugira ngo imiryango mpuzamahanga, cyane cyane Umuryango w’Abibumbye (UN), ikomeze kugira icyizere n’icyubahiro, hakenewe ingamba zikomeye kurushaho ku bibazo by’umutekano biri mu burasirazuba bwa RDC.
Mu magambo ye, Muyaya yasabye ko hashyirwaho ibihano bikomeye ku bantu avuga ko bagize uruhare mu bibazo by’umutekano mu burasirazuba bwa Congo, asaba ko Perezida w’u Rwanda, Paul Kagame, n’ingabo z’u Rwanda bava ku butaka bwa RDC.
Icyakora, aya ni amagambo ya Muyaya n’umurongo wa Guverinoma ya RDC, mu gihe u Rwanda rwagiye ruhakana ibirego byo kohereza ingabo zarwo gufasha AFC/M23 kandi rukavuga ko ibibazo by’umutekano mu burasirazuba bwa Congo bisaba ibisubizo bya politiki n’ibiganiro.
Ku biganiro by’igihugu
Ku bijyanye n’ibiganiro by’igihugu biteganyijwe muri RDC, Patrick Muyaya yahakanye ko abatavuga rumwe n’ubutegetsi baba barabitangaje ko baboyokota.
Yavuze ko nta boycott y’ibiganiro by’igihugu iriho, ndetse ko abatavuga rumwe n’ubutegetsi nta mpamvu bafite yo kujya mu mihanda.
Muyaya yavuze ko hari intambwe zabanje gutangwaho, zirimo uruzinduko rwa Anthony Nkinzo, Umuyobozi w’Ibiro bya Perezida wa Repubulika, kwa Mgr Fulgence Muteba, Perezida wa CENCO, kugira ngo hategekwe inzira y’iteraniro rikomeye ry’igihugu.
Yasobanuye ko ibi biganiro biteganyijwe gutangirira ku rwego rw’abaturage, bikazamuka bigana ku nzego nkuru z’igihugu.
RDC n’urugamba rwo kurwanya Ebola
Minisitiri Muyaya yanagarutse ku rugamba rwo guhangana n’icyorezo cya Ebola, avuga ko Guverinoma ya RDC iyoborwa n’amahame abiri y’ingenzi: gukorera mu mucyo no kugira uruhare ruyoboye mu bikorwa byo guhangana n’icyorezo.
Yavuze ko hari icyizere gishingiye ku ntambwe imaze guterwa ku butaka, cyane cyane mu ntara ya Ituri.
Ariko kandi yavuze ko ubuyobozi bukomeje kuba maso mu ntara ya Nord-Kivu, aho hakigaragara uduce duke dushobora kuba twaragaragayemo ubwandu.
Miliyari 2.9 z’amadolari yakusanyijwe
Muyaya yashimiye ubufatanye mpuzamahanga bwatumye mu nama yabereye i New York haboneka inkunga ingana na miliyari 2.9 z’amadolari yo gufasha mu bikorwa bijyanye n’ibibazo by’ubutabazi n’iterambere.
Yavuze ariko ko RDC yiteze ko abafatanyabikorwa bayo bazakoresha ayo mafaranga mu buryo buboneye kandi bubazwa, ashimangira ko ayo mafaranga atashyizwe mu isanduku ya Leta ya RDC.
Patrick Muyaya yabivuze mu kiganiro yagiranye na TV5MONDE, aho yatanze amakuru mashya ku biganiro by’amahoro, gahunda yo gutegura ibiganiro by’igihugu ndetse n’ingamba za RDC mu guhangana na Ebola.
Ibi bibaye mu gihe ikibazo cy’umutekano mu burasirazuba bwa RDC gikomeje kuba kimwe mu bibazo bikomeye biri ku murongo w’ibiganiro bya dipolomasi, cyane cyane mu rwego rwa Washington na Doha.
