KINSHASA/KIGALI — Itsinda ry’abahuza b’Umuryango wa Afurika Yunze Ubumwe (AU) rishinzwe gufasha mu gushakira umuti wa politiki ikibazo cy’umutekano mu burasirazuba bwa Repubulika Iharanira Demokarasi ya Congo, riri gutegura urugendo ruzabageza i Kinshasa, Kigali na Goma mu ntangiriro z’ukwezi kwa Ukwakira 2026.
Amakuru yatangajwe ku wa 30 Nzeri avuga ko aba bahuza bateganya gukora uru ruzinduko bitarenze hagati mu Ukwakira, aho biteganyijwe ko bazahura n’abayobozi bakuru b’impande zitandukanye zifitanye isano n’amakimbirane yo mu burasirazuba bwa RDC.
Abahoze ari ba Perezida batanu bari mu itsinda
Itsinda ry’abahuza rigizwe n’abahoze ari ba Perezida batanu b’ibihugu bya Afurika:
- Olusegun Obasanjo wahoze ayobora Nigeria;
- Uhuru Kenyatta wahoze ayobora Kenya;
- Sahle-Work Zewde wahoze ayobora Ethiopia;
- Mokgweetsi Masisi wahoze ayobora Botswana;
- Catherine Samba-Panza wahoze ayobora Repubulika ya Centrafrique.
Aba bahoze ari abayobozi bashinzwe gufasha mu biganiro bya politiki bigamije kugabanya umwuka mubi no gushakira umuti w’amahoro ikibazo cy’intambara imaze igihe mu burasirazuba bwa RDC.
Bazahura na Tshisekedi na Perezida Kagame
Mu rugendo rwabo, biteganyijwe ko aba bahuza bazahura na Perezida Félix Tshisekedi wa RDC ndetse na Perezida Paul Kagame w’u Rwanda.
Biteganyijwe kandi ko i Goma, mu Ntara ya Kivu y’Amajyaruguru, bazahura n’abahagarariye AFC/M23, umutwe ugenzura ibice binini by’Uburasirazuba bwa RDC.
Ibi bibaye mu gihe ibiganiro bitandukanye byo gushaka amahoro biri gukomeza, birimo gahunda zihuza Umuryango wa Afurika Yunze Ubumwe, Qatar, Leta Zunze Ubumwe za Amerika ndetse n’izindi nzego mpuzamahanga.
AU ishaka guhuza inzira z’ibiganiro
Umuryango wa Afurika Yunze Ubumwe umaze igihe usaba ko ibikorwa bitandukanye by’ubuhuza ku kibazo cya RDC bihuzwa kugira ngo inzira z’amahoro zitagira imbogamizi.
Mu cyemezo cy’AU, abayobozi b’Umuryango basabye umuhuza mukuru n’itsinda ry’abahuza kongera ibikorwa byabo byo kujya hagati y’impande zitandukanye za RDC n’ibihugu byo mu karere, mu rwego rwo gukomeza inzira y’ibiganiro no kugabanya amakimbirane.
Umuryango wa Afurika Yunze Ubumwe kandi wagaragaje ko ibiganiro bigomba gukorwa mu buryo bwagutse, bugafasha kugera ku gisubizo cya politiki kirambye.
Intambara iracyakomeza mu burasirazuba bwa RDC
Urugendo rw’aba bahuza ruje mu gihe imirwano hagati ya FARDC na M23 ikomeje muri Kivu y’Amajyaruguru n’Amajyepfo, nubwo habayeho gahunda zitandukanye zo guhagarika imirwano.
Raporo ya Security Council Report yo ku wa 1 Ukwakira ivuga ko imirwano yakomeje nubwo hari amasezerano yo guhagarika imirwano yashyizweho binyuze mu nzira zitandukanye z’ubuhuza. Raporo kandi ivuga ko M23 yakomeje gukomeza no kwagura ibice igenzura mu ntara zombi.
Rwanda na RDC: ibiganiro biracyafite akazi kenshi
Ku ruhande rw’u Rwanda na RDC, amasezerano y’amahoro yashyizweho umukono i Washington n’izindi gahunda z’ibiganiro byakurikiyeho byashyizeho urwego rwo gukemura ikibazo cy’umutekano mu karere.
Muri Kamena 2026, inama y’ubugenzuzi bw’ishyirwa mu bikorwa ry’amasezerano y’amahoro yagaragaje impungenge ku gukomeza kwiyongera kw’imirwano, ibitero bya drones byagize ingaruka ku baturage ndetse n’ikibazo cy’ubutabazi mu burasirazuba bwa RDC.
Muri Kanama, RDC n’u Rwanda kandi bemeranyije gukomeza gahunda zo gukurikirana no kugenzura ishyirwa mu bikorwa ry’amasezerano, harimo n’ibikorwa bijyanye no gushyira mu bikorwa gahunda yo guhangana na FDLR.
Urugendo ruzasiga iki?
Ntabwo haratangazwa ku mugaragaro gahunda irambuye y’ibiganiro bizaba muri buri mujyi cyangwa igihe nyacyo itsinda rizagerera muri Kinshasa, Kigali na Goma.
Ariko kuba aba bahuza bateganya guhura n’impande zitandukanye, harimo ubutegetsi bwa RDC, u Rwanda ndetse n’abahagarariye AFC/M23, bigaragaza ko AU ishaka kongera umuvuduko w’ibiganiro bya politiki mu gihe imirwano ikomeje.
Ikibazo gikomeye kizaba niba ibiganiro bizashobora guhuza imyanzuro ijyanye n’umutekano, ikibazo cya FDLR, ingabo z’ibihugu by’amahanga n’imiterere y’ubutegetsi bw’ibice bigenzurwa na M23.
Yanditswe na Ruhumuriza Richard
