Skip to content
October 28, 2026Rwanda, Africa and the world — informed.
Subscribe
Breaking News

Uganda: Lieutenant Mabonga yamenye amabanga y’ingabo za Museveni — UPDF iramushakisha

KAMPALA — Izina rya Lt. Herbert Matanda Mabonga, wahoze ari umusirikare w’Urwego rw’Ubutasi bwa Gisirikare muri Uganda, yinjiye mu makuru akomeye nyuma yo gushyira hanze amashusho n’inyandiko avuga ko agaragaza imikorere y’ibigo by’ibanga by’umutekano, ifungwa ritemewe n’amategeko ndetse n’iyicarubozo bikorerwa abantu bafatwa n’inzego z’umutekano.

Ku wa 30 Nzeri 2026, Mabonga yashyize ku mbuga nkoranyambaga amashusho yamaze gukwirakwira, avuga ko ari ubutumwa ku gihugu ku bijyanye n’imiyoborere, umutekano, ubutasi, ruswa n’uburenganzira bwa muntu. Yavuze ko ibyo yakoze yabitewe n’umutimanama we no kutongera gukomeza guceceka ku byo avuga ko yabonye mu kazi ke.

Mabonga ni muntu ki?

Mabonga avuga ko yinjiye mu Uganda People’s Defence Forces (UPDF) ku wa 8 Kanama 2011, ndetse akaba yarigeze gukorana n’abasirikare bakuru barimo Gen. Aronda Nyakairima na Brig. Gen. Tom Kabuye Kikoyo.

Yaje gukora mu rwego rw’ubutasi bwa gisirikare, mbere yo kwimurirwa ku cyicaro cya Mountain Infantry Division i Fort Portal.

Ariko UPDF ivuga ko inkuru ye igomba kurebwa mu yindi sura: ngo yari umusirikare muto wari warimuriwe i Fort Portal ariko ntiyajyayo, bituma atangazwa nk’uwabuze mu kazi atabiherewe uruhushya, nyuma aza gufatwa nk’uwatorotse igisirikare.

Ibirego bikomeye ku “safe houses”

Mu mashusho yashyize hanze, Mabonga avuga ko hari ahantu h’ibanga hakoreshwa n’inzego z’umutekano mu gufungiramo abantu batavugwaho rumwe na Leta.

Yavuze ko bamwe mu bafunzwe bahuye n’iyicarubozo ndetse anagaragaza amashusho avuga ko yafatiwe ahantu h’umutekano i Entebbe, hafi ya Abayita Ababiri.

Mu byo yashyize hanze harimo n’amashusho y’abantu batavuga rumwe n’ubutegetsi, barimo Sam Mugumya na Muwanga Kivumbi. Ariko aho ayo mashusho yafatiwe, igihe yafatiwe n’imiterere nyayo y’ibigaragaramo ntibirigenga byemezwa.

Ibi birego byongeye gutuma ikibazo cy’abantu batabwa muri yombi cyangwa bakaburirwa irengero muri Uganda gisubira mu ruhame, cyane cyane nyuma y’amatora yo muri Mutarama 2026.

UPDF imwita uwatotse igisirikare

Igisirikare cya Uganda cyahakanye byimazeyo ibyo Mabonga ashinja inzego za Leta.

Col. Chris Magezi, umuyobozi w’agateganyo ushinzwe itangazamakuru muri Minisiteri y’Ingabo  za Uganda, yavuze ko amashusho n’inyandiko byatangajwe na Mabonga ari ibihimbano, amafoto yahinduwe ndetse n’inyandiko mpimbano.

UPDF yavuze kandi ko Mabonga ari deserter, kandi ko ari gushakishwa kugira ngo agezwe imbere y’ubutabera bwa gisirikare.

Igisirikare cyongeye kumushinja, mu bindi birego bitandukanye, kwambura amafaranga amatsinda y’abacuruzi n’abantu ku giti cyabo ndetse no kugira uruhare mu bucuruzi bw’ubutaka bw’uburiganya no guhimba impapuro z’ubutaka.

Icyakora, UPDF ntiyashyize hanze ibisobanuro birambuye cyangwa ibimenyetso byigenga by’ibi birego. Mabonga na we ntaragezwa imbere y’urukiko ngo ibyo ashinjwa bisuzumwe.

Hari n’impaka ku itariki yimuriweho

Ikibazo cy’ingenzi cyongeye kugaragara ni igihe Mabonga yaba yarimuriwe i Fort Portal.

Mu itangazo rya mbere, UPDF yavuze ko yimuriwe muri Mountain Infantry Division muri Mata 2026. Nyuma y’umunsi umwe, umuvugizi w’igisirikare yakosoye ayo makuru, avuga ko kwimurwa kwabaye mu Ugushyingo 2025.

Iri tandukaniro ry’itariki ryatumye ibinyamakuru byo muri Uganda bikomeza gukurikirana neza uko Mabonga yavuye mu gisirikare n’igihe ibibazo hagati ye n’inzego za gisirikare byatangiriye.

Mabonga we avuga ko amaze igihe ahunga kandi ko nyuma y’amatora yo muri Mutarama yari yihishe.

Izina rya Museveni riri hagati mu mpaka

Nubwo Mabonga atavuga gusa kuri Perezida Yoweri Museveni, ibirego bye byagize uburemere bwihariye kuko bireba inzego z’umutekano ziri munsi y’ubuyobozi bwa Leta.

UPDF yavuze ko ibyo yatangaje byibasiye igisirikare, Perezida Museveni ndetse na Gen. Muhoozi Kainerugaba, Umugaba Mukuru w’Ingabo za Uganda.

Mabonga avuga ko ibyo yashyize hanze ari ukugaragaza ibyo yita ibibazo bikomeye by’imiyoborere, umutekano n’uburenganzira bwa muntu.

Ku rundi ruhande, Leta n’igisirikare bivuga ko ari umusirikare watorotse kandi ko ibyo avuga bidafite ishingiro.

Ese Mabonga afite ibimenyetso bihagije?

Iki ni cyo kibazo gikomeye kiri mu nkuru ye.

Amashusho n’inyandiko yasohoye byakuruye abantu benshi, ariko ibitangazamakuru byo muri Uganda byagaragaje ko bimwe mu bigaragara muri ayo mashusho bitarashobora kugenzurwa mu buryo bwigenga.

Ku bw’ibyo, ibirego bya Mabonga bigomba gukomeza gufatwa nk’ibirego yakoze, mu gihe igisirikare na cyo gifite verisiyo yacyo ibihakana.

Ariko ikibazo cyakuruye ni kinini kurusha umuntu umwe: niba hari ibimenyetso bishobora kwemeza cyangwa kunyomoza ibyo avuga, bishobora kugira uruhare mu gusobanura uburyo inzego z’umutekano za Uganda zikorana n’abatavuga rumwe n’ubutegetsi.

Umusirikare wahindutse umuvugizi w’ibyo avuga ko yabonye

Mabonga ubu ntabwo akivuga nk’umusirikare uri mu kazi.

UPDF yamushyize ku rutonde rw’abasirikare bavuga ko batorotse, mu gihe we avuga ko icyatumye ava mu kazi ari uko atashakaga gukomeza kugira uruhare mu bikorwa avuga ko binyuranyije n’umutimanama we.

Uko ibintu bizagenda ni byo bizagaragaza niba amashusho n’inyandiko yashyize hanze bizabona ibindi bimenyetso byigenga bibishyigikira cyangwa niba ibirego bye bizaguma mu rwego rw’impaka hagati ye n’igisirikare cya Uganda.

Kugeza ubu, Mabonga arashakishwa na UPDF, naho aho aherereye ntiharatangazwa ku mugaragaro.

Yanditswe na Ruhumuriza Richard

What did you think of this story?

muhabura

View all articles