Guverinoma ya Repubulika Iharanira Demokarasi ya Congo yasabye sosiyete ya peteroli Perenco kwishyura miliyari 4.4 z’amadolari ya Amerika, mu makimbirane ashingiye ku misoro, amahoro ya gasutamo n’ibihano by’amafaranga. Iyi sosiyete yo ntiyemera ayo mafaranga, ikavuga ko umwenda yemera ari miliyoni 5 z’amadolari gusa.
Nk’uko ikinyamakuru Africa Intelligence cyabitangaje ku wa 7 Ukwakira 2026, aya makimbirane ari hagati ya Leta ya Congo n’itsinda rya Perenco rifite inkomoko mu Bufaransa no mu Bwongereza, rikaba ari ryo sosiyete yonyine ikora ubucukuzi bwa peteroli iri mu bikorwa muri icyo gihugu.
Iyi dosiye ikomeye y’imari yagejejwe kuri Doudou Fwamba Likunde Li-Botayi, Minisitiri w’Imari wa Congo, mu gihe impande zombi zishaka kuganira kugira ngo zibone umuti w’aya makimbirane.
Miliyari 4.4 z’amadolari Leta isaba Perenco zaturutse he?
Igenzura ry’imisoro ryakozwe n’Urwego rw’Igihugu rushinzwe Igenzura ry’Imari ya Leta, IGF, ryasuzumye ibigo bitanu bifitanye isano na Perenco bikorera muri Congo.
Nyuma y’iryo genzura, inzego za Leta zagaragaje ko amafaranga asabwa agera kuri miliyari 4.4 z’amadolari, arimo imisoro, amafaranga ya gasutamo n’ibihano bijyanye n’ibyo Leta ivuga ko ari amakosa yakozwe.
Muri ayo mafaranga:
- Miliyari 2.2 z’amadolari: amafaranga asabwa n’urwego rushinzwe kwishyuza amafaranga yinjira mu isanduku ya Leta, DGRAD, ajyanye n’ibirego byo kohereza peteroli hanze hatabanje kuboneka uruhushya rubiteganywa.
- Miliyari 1.8 z’amadolari: amafaranga urwego rwa gasutamo, DGDA, rusaba kubera ibirego by’uko hatatanzwe inyandiko za gasutamo zisabwa.
- Miliyoni 336 z’amadolari: imisoro y’inyongera isabwa n’urwego rw’imisoro, DGI.
- Miliyoni 280 z’amadolari: andi mafaranga yari akiri mu isuzumwa.
Iyi mibare igaragaza ko igice kinini cy’amafaranga Leta isaba kigizwe n’ibihano n’amafaranga ajyanye n’amakimbirane y’imisoro na gasutamo. Icyakora, ibyo birego ntibivuze ko Perenco yamaze guhamywa n’urukiko ibyaha by’imisoro cyangwa gasutamo.
Perenco yo yemera miliyoni 5 z’amadolari gusa
Ku ruhande rwayo, Perenco ntiyemera umubare w’amafaranga Leta ya Congo iyisaba. Iyi sosiyete ivuga ko amafaranga yemera ko igomba kwishyura ari miliyoni 5 z’amadolari, umubare uri kure cyane ya miliyari 4.4 z’amadolari Kinshasa ivuga.
Perenco inavuga ko ibikorwa byayo muri Congo byahuye n’ibibazo by’umutekano, birimo ibikorwa byo kwangiza imiyoboro ya peteroli, kwiba peteroli no kuyicuruza mu buryo bunyuranyije n’amategeko.
Iyi sosiyete ivuga ko mu myaka itanu ishize habaye ibikorwa byo kuyibangamira bigera kuri 550. Ibyo birego na byo biri mu bisobanuro itanga ku bibazo byugarije ibikorwa byayo.
Kinshasa ishaka ko ibiganiro bitanga umusaruro
Ku wa 21 Nzeri 2026, Minisitiri w’Imari Doudou Fwamba yakiriye intumwa za Perenco zari ziyobowe na Ludovic Malcoste, umuyobozi mukuru w’iyi sosiyete muri Congo. Malcoste kandi yagiranye ibiganiro na Acacia Bandubola Mbongo, Minisitiri wa Leta ushinzwe iby’ubucukuzi bwa peteroli.
Intego y’ibi biganiro ni ukugerageza kugera ku bwumvikane bitarenze impera z’Ukwakira 2026.
Amakuru yatangajwe avuga ko, mu ibaruwa yo ku wa 4 Kanama 2026, Minisitiri w’Imari yari yahagaritse by’agateganyo gukurikirana dosiye mu rwego rwo guha impande zombi umwanya wo kuganira no gushaka ubwumvikane.
Ibibazo by’ibidukikije na byo biri mu biganiro
Uretse amakimbirane y’imisoro na gasutamo, ibikorwa bya Perenco mu gace ka Muanda, mu Ntara ya Kongo-Central, binavugwaho ibibazo by’ingaruka ku bidukikije.
Igenzura ry’ibidukikije ryatumijwe na Guverinoma ya Congo ryagaragaje ingaruka mbi zishobora kuba zaratewe n’ibikorwa bya peteroli ku butaka no ku bwiza bw’umwuka muri ako gace.
Ibi bishobora gutuma ibiganiro hagati ya Leta na Perenco bitagarukira gusa ku mafaranga asabwa, ahubwo bikareba n’inshingano z’iyi sosiyete mu kurengera ibidukikije no gukemura ibibazo bivugwa ko byatewe n’ibikorwa byayo.
Ese Perenco izishyura miliyari 4.4 z’amadolari?
Iyi dosiye igaragaza itandukaniro rinini hagati y’amafaranga Leta ya Congo isaba n’ayo Perenco yemera. Kinshasa isaba miliyari 4.4 z’amadolari, mu gihe iyi sosiyete ivuga ko umwenda yemera ari miliyoni 5 z’amadolari.
Uko impande zombi zizagabanya iri tandukaniro bizashingira ku bimenyetso, ibisobanuro by’amategeko agenga imisoro na gasutamo, ndetse n’umusaruro w’ibiganiro biteganyijwe kurangira mu mpera z’Ukwakira.
Icyakora, kugeza ubu, nta mwanzuro wa nyuma watangajwe ugaragaza amafaranga Perenco izishyura cyangwa niba impande zombi zizagera ku bwumvikane.
MUHABURA NEWSLINE — Amakuru y’ubukungu, politiki n’iterambere ashingiye ku makuru agenzuwe.
