Panel y’Abahuza b’Umuryango wa Afurika Yunze Ubumwe, AU, yasabye impande zihanganye mu ntambara yo mu burasirazuba bwa Repubulika Iharanira Demokarasi ya Congo kubahiriza byimazeyo agahenge no gukomeza ibiganiro bigamije amahoro biri kubera i Doha muri Qatar.
Uyu mwanzuro watangajwe ku wa Gatatu tariki ya 7 Ukwakira 2026, nyuma y’ibiganiro Panel yagiranye n’abafatanyabikorwa batandukanye mu mujyi wa Goma, aho yari imaze iminsi ibiri ikorera.
Panel yavuze ko amahoro arambye mu burasirazuba bwa RDC agomba kunyuzwa mu nzira ya politiki n’ibiganiro, isaba impande bireba gukomeza gahunda ya Doha mu buryo bwubaka kandi mu bwizerane. Yasabye kandi ko habaho ubufatanye bwuzuye n’inzego zishinzwe kugenzura iyubahirizwa ry’agahenge.
Impande zisabwa kwirinda ibikorwa byabangamira amahoro
Mu butumwa bwayo, Panel yasabye impande zose kwirinda ibikorwa bishobora kongera umwuka mubi cyangwa gusubiza inyuma ibikorwa by’ubuhuza biri gukorwa.
Ibi bibaye mu gihe inzira zitandukanye z’ubuhuza zikomeje gushakisha umuti w’intambara imaze igihe mu burasirazuba bwa RDC, harimo gahunda ya Doha ndetse n’ibiganiro bifitanye isano n’inzira ya Washington.
Umuryango wa Afurika Yunze Ubumwe urashaka ko izi nzira z’ubuhuza zihuza imbaraga kugira ngo ibiganiro bya politiki bigere ku musaruro ufatika.
Panel yaganiriye n’AFC/M23 i Goma
Ku wa 5 Ukwakira, intumwa za Panel zagiranye ibiganiro n’ubuyobozi bwa politiki bw’AFC/M23 i Goma, buyobowe na Corneille Nangaa.
Iyi delegasiyo kandi yahuye n’abahagarariye MONUSCO, OCHA, Komite Mpuzamahanga ya Croix-Rouge, ndetse n’inzego zishinzwe kugenzura iyubahirizwa ry’amasezerano y’agahenge.
Abahuza bavuze ko ibiganiro byibanze ku mutekano, ubuzima bw’abaturage, inzira y’amahoro ndetse n’ingamba zafasha kongera icyizere hagati y’impande zihanganye.
Abaturage basabwe gushyirwa ku isonga
Panel yagaragaje kandi ko kurinda abasivili ari kimwe mu byihutirwa mu gihe inzira y’amahoro ikomeje.
Yasabye ko abagore n’abakobwa barindwa by’umwihariko, hakarwanywa ihohoterwa rishingiye ku gitsina n’irindi hohoterwa rishingiye ku gitsina no ku gitsina-gore.
Yanashimangiye ko abaturage bugarijwe n’intambara bagomba kubona ubufasha bwa kimuntu mu buryo bwizewe kandi butabangamiwe, mu gihe amashuri n’izindi serivisi z’ibanze na zo zigomba kurindwa.
Goma, Kigali na Kinshasa
Nyuma y’ibiganiro byabereye i Goma, Panel yerekeje i Kigali, aho yagiranye ibiganiro na Minisitiri w’Ububanyi n’Amahanga w’u Rwanda, Olivier Nduhungirehe.
Iyi delegasiyo iyobowe n’abayobozi bakuru b’Afurika bahoze ari abakuru b’ibihugu: Sahle-Work Zewde wahoze ayobora Ethiopia, Uhuru Kenyatta wahoze ayobora Kenya na Mokgweetsi Masisi wahoze ayobora Botswana.
Nyuma y’u Rwanda, Panel itegerejwe i Kinshasa, aho izakomeza ibiganiro n’abayobozi ba RDC. Raporo y’ibyavuye muri izi nama igomba gushyikirizwa umuhuza w’Umuryango wa Afurika Yunze Ubumwe ndetse na Guverinoma ya RDC.
UA ishimangira ubusugire bwa RDC
Panel yongeye gushimangira ko ishyigikiye ubusugire, ubumwe n’ubwigenge bw’ubutaka bwa Repubulika Iharanira Demokarasi ya Congo.
Ariko kandi yavuze ko amahame n’amasezerano y’amahoro bikwiye gutanga impinduka zigaragara mu buzima bw’abaturage bo mu bice byibasiwe n’intambara.
Ku baturage bo mu burasirazuba bwa RDC, intambwe ikomeye izaba iyo kubona umutekano urambye, ubufasha bwa kimuntu bugera ku babukeneye, amashuri akongera gukora ndetse n’abimuwe n’intambara bagatangira gusubira mu byabo.
Muri iki gihe, ibiganiro bya Doha bikomeje kuba imwe mu nzira z’ingenzi zishyirwamo imbaraga mu gushaka igisubizo cya politiki ku ntambara yo mu burasirazuba bwa RDC. Umuhamagaro wa Panel y’Afurika Yunze Ubumwe ni uko agahenge kubahirizwa kandi impande zose zigakomeza kumeza y’ibiganiro aho gusubira mu mirwano
Yanditswe na Salongo Richard





