GOMA — Mu mashyamba n’imisozi yo mu burasirazuba bwa Repubulika Iharanira Demokarasi ya Congo, FDLR imaze imyaka myinshi ari umwe mu mitwe yitwaje intwaro ikomeye kandi itera impungenge mu karere k’Ibiyaga Bigari.
Mu myaka ya vuba, uyu mutwe wagiye ugabanuka mu mbaraga ugereranyije n’ibihe byashize, ariko raporo z’Umuryango w’Abibumbye zagaragazaga ko wari ugifite abarwanyi benshi kandi ufite imiterere ya gisirikare itandukanye mu bice bya Kivu y’Amajyaruguru n’Amajyepfo.
Muri uwo mutwe, izina ryagiye rigarukwaho cyane ni Jenerali Pacifique Ntawunguka uzwi nka “Omega”, wari umuyobozi mukuru w’ishami rya gisirikare rya FDLR-FOCA. Raporo ya Loni yo mu 2024 yamugaragazaga nk’umuyobozi mukuru w’igisirikare cya FDLR-FOCA, mu gihe Victor Byiringiro, uzwi kandi nka Rumuri cyangwa Rumuli, yari ayoboye ishami rya politiki by’agateganyo.
Omega n’umutwe wa gisirikare wa FDLR
FDLR igizwe n’amashami abiri akomeye: ishami rya politiki ndetse n’iry’ingabo rizwi nka FOCA — Forces Combattantes Abacunguzi.
Mu gihe Omega yari umuyobozi mukuru w’ishami rya gisirikare, umutwe wari warashyizeho abayobozi bashinzwe uturere n’ibikorwa bitandukanye.
Raporo ya Loni yagaragazaga ko umutwe wari ufite abasirikare bari hagati ya 1,000 na 1,500 mu gice cya Petit Nord, ugabanyije mu mitwe itatu ikorera ku mihanda cyangwa ku turere dutandukanye. Hari kandi umutwe wihariye wa CRAP wari ufite abarwanyi bagera kuri 350–500.
Muri bo harimo abakomanda nka Sirkoof, uzwi nka Gustave Kubwayo, wayoboraga igice cy’ibikorwa cyari gifite ibirindiro mu gace ka Rusayo, ndetse na Oreste Ndatuhoraho, uzwi nka Marinet, wari ufite uruhare mu bikorwa byo mu gace ka Mubambiro na Sake.
Victor Byiringiro: isura ya politiki
Mu gihe Omega yari ku isonga ry’igisirikare, Victor Byiringiro, uzwi nka Rumuri cyangwa Rumuli, yari umwe mu bayobozi bakuru b’ishami rya politiki rya FDLR.
Mu 2026, izina rya Byiringiro ryongeye kugaragara mu biganiro bya politiki bijyanye n’ahazaza ha FDLR.
Ku wa 30 Gicurasi 2026, Byiringiro yashyize umukono ku nyandiko yavugaga ku gushyira intwaro hasi, gusubiza abarwanyi mu buzima busanzwe no kubashyira ahantu hagenzurwa, mu rwego rw’umugambi wo kurangiza ikibazo cya FDLR. Guverinoma ya RDC yaje kuwutangaza muri Nyakanga.
Uyu mugambi wavugaga ko FDLR yemera gusenya umutwe wayo no gushyira intwaro hasi, ariko ugashyiraho ibisabwa birimo ko abarwanyi bashyirwa ahantu hatekanye kandi ko nta muntu ugomba koherezwa ku gahato mu Rwanda.
Ariko FDLR ntabwo ari umutwe umwe gusa
Ikibazo gikomeye kiri mu gushyira mu bikorwa uwo mugambi ni uko FDLR itagizwe n’umutwe umwe w’abarwanyi ukorera ahantu hamwe.
Raporo ya Loni yo muri 2026 ivuga ko FDLR yari igizwe n’amatsinda atandukanye akorera mu bice bya Kivu y’Amajyaruguru n’Amajyepfo. Abasesenguzi na bo bakomeje kwibaza niba abayobozi bose b’ayo matsinda bemera gahunda yo gushyira intwaro hasi.
Ni ikibazo gikomeye kuko nubwo umuyobozi wa politiki yaba yemeye gusinya amasezerano, ibyo ntibihita bivuga ko buri murwanyi uri mu mashyamba yemeye kuyubahiriza.
Omega: umuyobozi ukomeje kuba mu gicucu
Izina rya Omega rikomeje kugaruka mu nkuru za FDLR nubwo amakuru ku iherezo rye atandukanye.
Hari amakuru yatangajwe mu ntangiriro za 2025 yavugaga ko Pacifique Ntawunguka yaba yarishwe na M23, ariko andi masoko avuga ko yaburiwe irengero. Nta gihamya ihamye ihuza amasoko yose ku buryo bwemeza uko byagenze.
Ibi bituma kuvuga ko Omega ari we “umuyobozi wa nyuma wa FDLR” bisaba kwitonda. Icyemejwe na Loni ni uko yari umuyobozi mukuru w’igisirikare cya FDLR-FOCA mu gihe raporo zakozwe.
Umutwe uhuzwa n’amateka y’ubwicanyi bwa Jenoside
FDLR ifite amateka akomeye kandi akomeye cyane mu bibazo by’umutekano byo mu karere.
Uyu mutwe washinzwe ahanini n’abahoze mu ngabo n’abarwanyi b’Abahutu b’Abanyarwanda nyuma ya Jenoside yakorewe Abatutsi mu Rwanda mu 1994. Bimwe mu bikorwa n’imyitwarire by’uyu mutwe byagiye bifitanye isano n’ibikorwa by’ubwicanyi n’ihohoterwa ry’abasivili.
Ni yo mpamvu ikibazo cya FDLR kidafatwa nk’ikibazo gisanzwe cy’umutekano gusa. Ku Rwanda, kuba uyu mutwe ugifite abarwanyi bitwaje intwaro ku mupaka warwo w’iburengerazuba bwa RDC bifite igisobanuro gikomeye ku mutekano w’igihugu.
Ku ruhande rwa Kinshasa, ikibazo cya FDLR cyabaye kimwe mu bibazo by’ingenzi mu biganiro bigamije kurangiza intambara yo mu burasirazuba bwa RDC.
Intambara nshya y’amasezerano
Muri Nyakanga 2026, Kinshasa yatangaje ko FDLR yemeye gahunda yo gushyira intwaro hasi no gusenya umutwe wayo.
Ariko gahunda ntiyorohewe no gushyirwa mu bikorwa.
Raporo zerekana ko FDLR yashyizeho ibisabwa birimo ko abarwanyi bayo bashyirwa ahantu hatekanye, ko nta koherezwa ku gahato mu Rwanda, ndetse ko haboneka n’igihugu cya gatatu cyabakira mu gihe gusubira mu Rwanda bitashoboka.
Ku ruhande rw’u Rwanda, ibi bisabwa byamaganiwe kure, Kigali ishimangira ko amasezerano ya Washington asaba “neutralisation” ya FDLR aho kugira ngo habaho amasezerano ya politiki hagati ya Kinshasa n’umutwe ufatwa nk’uwitwaje intwaro.
Ese FDLR iri hafi kurangira?
Igisubizo ntabwo kiroroshye.
Nubwo FDLR yagabanutse mu mbaraga ugereranyije n’imyaka yabanje, raporo za Loni zo muri 2026 zavugaga ko ishobora kuba ifite hagati ya 3,500 na 4,500 abarwanyi, mu matsinda atandukanye yo muri Kivu y’Amajyaruguru n’Amajyepfo.
Ikibazo rero ntabwo ari Omega gusa.
Ni ukumenya niba abayobozi ba FDLR, abakomanda bo ku rugamba n’abarwanyi bari mu bice bitandukanye bazemera icyemezo cyo gushyira intwaro hasi.
Yanditswe na Muhaburanewsline
