Rwanda – Muhabura News Line https://muhaburanewsline.com Muhabura News Line Sat, 10 Oct 2026 18:06:54 +0000 en-US hourly 1 https://muhaburanewsline.com/wp-content/uploads/2026/09/cropped-english-logo-32x32.png Rwanda – Muhabura News Line https://muhaburanewsline.com 32 32 CONGO: INGABO ZA ERIK PRINCE ZAGUYE MU GICO, ABANTU BASAGA 20 BARAPFA https://muhaburanewsline.com/2026/10/10/congo-ingabo-za-erik-prince-zaguye-mu-gico-abantu-basaga-20-barapfa/ https://muhaburanewsline.com/2026/10/10/congo-ingabo-za-erik-prince-zaguye-mu-gico-abantu-basaga-20-barapfa/#respond Sat, 10 Oct 2026 18:06:53 +0000 https://muhaburanewsline.com/?p=240 Intambara yo mu burasirazuba bwa Repubulika Iharanira Demokarasi ya Congo ikomeje kugaragaza ingorane zihambaye ku matsinda y’abasirikare n’abakozi b’ibigo byigenga bishinzwe umutekano. Amakuru yatangajwe n’ibitangazamakuru avuga ko itsinda ry’abantu bari boherejwe na sosiyete Vectus Global, ifitanye isano na Erik Prince, ryagabweho igitero cy’igico mu Ntara ya Kivu y’Amajyepfo, kikaviramo bamwe kwicwa abandi bagakomereka.

Mu bakomeretse muri icyo gitero harimo Tim Kennedy, Umunyamerika wahoze ari umurwanyi w’imikino njyarugamba ya UFC, akaba azwi no kuba yarabaye mu ngabo zidasanzwe za Leta Zunze Ubumwe za Amerika. Iyi nkuru yongeye gukurura ibibazo ku mikorere y’ibigo byigenga by’umutekano, inshingano bihabwa muri Congo n’ingaruka bishobora guhura na zo mu gihe byinjiriye mu bikorwa bikorerwa ahari intambara.

1. Igico cyahitanye cyangwa kigakomeretsa abantu benshi

Nk’uko amakuru yatangajwe na Reuters abivuga, igitero cyabaye ku wa 17 Nzeri 2026 mu Ntara ya Kivu y’Amajyepfo, mu burasirazuba bwa Congo. Abantu nibura 20 bari muri iryo tsinda barishwe cyangwa barakomereka. Muri bo harimo Abanyekongo nibura barindwi ndetse n’uwahoze ari umusirikare mu ngabo zidasanzwe za Nouvelle-Zélande.

Ibyo bivuze ko igitero kitagize ingaruka ku banyamahanga gusa, ahubwo cyanagize ingaruka ku Banyekongo bari muri iryo tsinda. Icyakora, umubare nyawo w’abapfuye n’abakomeretse, amazina yabo yose n’ibihe byakurikiye igitero bigomba gutandukanywa n’amakuru ataratangazwa mu buryo burambuye.

Igitero cy’igico ni uburyo bwo kurwanya umwanzi utunguranye, akenshi hifashishijwe ahantu hihishe cyangwa inzira itsinda ryagombaga kunyuramo. Iyo igitero nk’icyo kibaye mu gace k’intambara, gishobora guhungabanya ibikorwa by’umutekano, gutuma habaho igihombo cy’abantu n’ibikoresho, ndetse kigateza impinduka mu migambi y’abari bahakorera.

2. Tim Kennedy yakomerekejwe, ajyanwa kwivuza muri Amerika

Tim Kennedy ni umwe mu bantu bazwi mu mikino njyarugamba ya MMA, cyane cyane mu irushanwa rya UFC. Yabaye kandi umusirikare mu ngabo zidasanzwe za Leta Zunze Ubumwe za Amerika, bityo akaba afite ubunararibonye mu bikorwa bya gisirikare.

Amakuru yatangajwe na Reuters avuga ko Kennedy yarashwe amasasu atatu mu kuguru ubwo itsinda yari arimo ryagabwagaho igitero. Nyuma y’icyo gitero, yajyanywe kwitabwaho kwa muganga mu bitaro bya gisirikare bya Walter Reed, biherereye hafi y’umurwa mukuru wa Amerika, Washington.

Kugeza igihe ayo makuru yatangazwaga, Kennedy yari ari kwitabwaho n’abaganga. Kuba yarakomeretse mu gikorwa cyo muri Congo byatumye abantu benshi bibaza ku miterere y’ubutumwa yari yaroherejwemo, cyane ko uruhare rw’abakozi b’ibigo byigenga by’umutekano mu burasirazuba bwa Congo rutari ruzwi neza na bose.

Icyakora, kuba yarahoze ari umurwanyi wa UFC ntibihagije kugira ngo umuntu afate ko yari ayoboye ibikorwa bya gisirikare by’iryo tsinda. Inshingano ye nyayo muri icyo gikorwa ntizari zasobanurwa mu buryo burambuye mu makuru yatangajwe.

3. Erik Prince ni muntu ki, kandi Vectus Global ikora iki muri Congo?

Erik Prince returns to the DRC amid US mineral security push - The Africa Report.com

Erik Prince

Erik Prince ni umunyemari w’Umunyamerika washinze Blackwater, ikigo cyigenga cy’umutekano cyamenyekanye cyane kubera ibikorwa byacyo mu ntambara zo muri Iraq no mu bindi bice by’isi. Nyuma yaje kugira uruhare mu bikorwa by’ibigo bitanga serivisi z’umutekano n’ubujyanama mu bya gisirikare.

Kuri iyi nshuro, izina rye ryongeye kuvugwa mu nkuru za Congo binyuze muri Vectus Global, ikigo gitanga serivisi z’umutekano n’ubujyanama. Nk’uko Reuters ibivuga, uruhare rw’iki kigo muri Congo rwagiye rwaguka, rurimo gufasha mu kurinda amafaranga ava mu bucukuzi bw’amabuye y’agaciro no gushyigikira ibikorwa by’umutekano bya Leta ya Congo.

Mu bikorwa byacyo, Vectus Global yari yaragize uruhare mu gufasha ingabo za Congo mu bijyanye n’umutekano w’umujyi wa Uvira, uherereye mu Ntara ya Kivu y’Amajyepfo, mu gihe uwo mujyi n’ibice biwukikije byari mu bibazo by’umutekano biterwa n’imirwano ihanganishije ingabo za Leta n’imitwe iyirwanya.

Uruhare nk’urwo rushyira ikigo cyigenga cy’umutekano mu gace karimo intambara, aho ibikorwa byacyo bishobora guhura n’ibitero by’imitwe yitwaje intwaro, imbogamizi z’ubutasi n’ibindi bibazo by’umutekano. Igitero cyo ku wa 17 Nzeri ni cyo cyagaragaje bwa mbere igihombo gikomeye cy’abantu cyamenyekanye mu bikorwa bya Vectus Global muri Congo.

4. Ese igico cyagabwe kuri Vectus Global cyateguwe hifashishijwe drone?

Kimwe mu bibazo byagarutsweho mu makuru ya Reuters ni uburyo abateye bashobora kuba baramenye aho itsinda rya Vectus Global riherereye.

Amakuru yatanzwe n’umwe mu bantu bakorana na Leta ya Congo yavuze ko ingabo z’u Rwanda zishobora kuba zarakurikiranye drone yakoreshwaga mu bikorwa byo kugenzura ahantu, bigatuma abari bayikoresha bamenyekana aho bari.

Icyakora, iyi ni inkuru yatanzwe n’isoko rifitanye isano n’ubutegetsi bwa Congo, si umwanzuro w’iperereza wigenga wemejwe ku mugaragaro. Nta bimenyetso birambuye byari byatangajwe ku mugaragaro byemeza neza uko igitero cyateguwe, uwagiteguye cyangwa uburyo abateye bamenye aho abo bakozi bari.

Drone zishobora gukoreshwa mu kureba uko ibintu byifashe ku rugamba, gukurikirana ingendo no gukusanya amakuru y’ubutasi. Ariko kugira ngo hemezwe ko drone ari yo yatumye igico gishoboka, hakenewe ibimenyetso byemeza inzira yakoreshejwe, amakuru yakusanyijwe n’uburyo yahujwe n’igitero.

Iki kibazo kiracyafite akamaro kuko kigaragaza ko mu ntambara zo muri Kivu y’Amajyepfo, ubumenyi bw’aho umwanzi aherereye bushobora kugira uruhare rukomeye mu guhindura uko igikorwa cya gisirikare kirangira.

5. Ni nde ukekwaho kugaba igitero?

Amakuru yatangajwe na Reuters agaragaza ko hari amasoko yo muri Leta ya Congo yagaragaje ko ingabo z’u Rwanda zishobora kuba zaragize uruhare mu gutungura iryo tsinda, zifashishije amakuru yakusanyijwe ku bikorwa byo kugenzura ahantu.

Icyakora, ibi bigomba gufatwa nk’ibirego, aho gufatwa nk’ukuri kwamaze kwemezwa. Abahagarariye Leta ya Congo, u Rwanda na AFC/M23 ntibahise batanga ibisubizo ku busabe bwa Reuters bwo kugira icyo bavuga kuri ibyo birego igihe inkuru yasohokaga.

U Rwanda rusanzwe ruhakana ibirego byo gushyigikira AFC/M23 mu buryo bwavuzwe n’abandi. Bityo, nta shingiro rihagije ryo kwemeza uwagabye icyo gitero hashingiwe kuri ayo makuru yonyine.

Kugira ngo umwanzuro uhamye uboneke, hakenewe iperereza ryigenga ryagaragaza abari kuri gahunda y’igitero, ibimenyetso byakusanyijwe aho cyabereye, n’uburyo amakuru y’ubutasi yaba yarakoreshejwe.

6. Kuki Uvira n’ibice bya Kivu y’Amajyepfo bifite akamaro?

Uvira ni umujyi w’ingenzi mu burasirazuba bwa Congo, hafi y’umupaka w’u Burundi no ku nkengero z’Ikiyaga cya Tanganyika. Umwanya wawo mu karere utuma uba ingenzi ku bijyanye n’ubwikorezi, ubucuruzi, kugenzura imihanda n’ibikorwa by’umutekano.

Kivu y’Amajyepfo kandi ifite ubutunzi bw’amabuye y’agaciro, ibintu byagiye bituma ibikorwa byo kurinda ahakorerwa ubucukuzi no kugenzura amafaranga ava muri ubwo bucukuzi bihabwa agaciro n’abashoramari ndetse n’inzego za Leta.

Mu gihe hari imirwano hagati y’ingabo za Leta ya Congo n’imitwe yitwaje intwaro, ibikorwa byo kurinda imihanda, imijyi n’ahantu hakorerwa ubucukuzi bishobora kuba igice cy’ingenzi cy’imigambi y’impande zihanganye.

Ni muri urwo rwego uruhare rwa Vectus Global rushobora gusobanurwa: ntabwo ari ugutanga serivisi z’umutekano gusa, ahubwo ni no kugira uruhare mu bikorwa bifitanye isano n’ubukungu n’ubushobozi bwa Leta bwo kugenzura umutungo wayo. Icyakora, ibi ntibihagije kugira ngo hemezwe ko buri gikorwa cy’ikigo gifitanye isano n’ubucukuzi bw’amabuye y’agaciro cyangwa ko ari cyo cyonyine kigena uko umutekano w’akarere uhagaze.

7. Igitero kivuze iki ku ruhare rw’ibigo byigenga by’umutekano?

Iyi nkuru yongeye kuzamura ikibazo cy’uruhare rw’ibigo byigenga by’umutekano mu ntambara zo muri Afurika. Ibyo bigo bishobora guhabwa akazi ko kurinda abantu, ibikorwa remezo, umutungo w’ubucukuzi cyangwa gufasha inzego za Leta mu bikorwa byihariye.

Ariko iyo bikorera mu gace karimo intambara, bishobora guhura n’ibibazo nk’ibyo ingabo zisanzwe zihura na byo: ibitero bitunguranye, amakuru y’ubutasi atuzuye, ibibazo byo gutwara abantu n’ibikoresho, ndetse n’ingaruka ku baturage.

Ikindi kibazo ni ukumenya neza inshingano z’ibyo bigo, urwego bigenzurwa na rwo, uburyo bikorana n’ingabo za Leta, n’uwishingira ibikorwa byabyo igihe habaye amakosa cyangwa abantu bakahasiga ubuzima.

Ku ruhande rwa Congo, gukoresha ibigo byigenga by’umutekano bishobora gufatwa nk’uburyo bwo kongera ubushobozi mu bikorwa bimwe na bimwe. Ariko igitero cyabaye muri Kivu y’Amajyepfo kigaragaza ko ubwo bufasha budakuraho burundu ibyago byo gukorera ahari intambara.

Ku ruhande rw’abaturage, ikibazo cy’ingenzi ni ukumenya niba ibikorwa by’umutekano bifasha kugabanya imirwano no kurinda ubuzima bwabo, cyangwa niba bishobora kongera ubwinshi bw’abafatanyabikorwa bitwaje intwaro muri ako karere.

8. Ese iki gitero gishobora kugira ingaruka ku migambi ya Vectus Global muri Congo?

Nubwo igitero cyahitanye cyangwa kigakomeretsa abantu benshi, nta makuru ahagije yatangajwe yemeza ko Vectus Global yahagaritse ibikorwa byayo muri Congo cyangwa ko yahinduye burundu imigambi yayo.

Icyakora, igihombo cy’abakozi mu gikorwa nk’iki gishobora gutuma ikigo gisuzuma uburyo gikoramo, uburyo gikusanya amakuru, uko kirinda abakozi bacyo n’uburyo gifatanya n’inzego z’umutekano z’igihugu gikoreramo.

Ikindi ni uko ibigo byigenga by’umutekano bikorera mu mahanga bishobora guhura n’ibibazo by’imikorere, izina ryabyo mu ruhame, amafaranga akenewe mu gukomeza ibikorwa n’ibibazo by’amategeko bijyanye n’inshingano zabyo.

Kugeza igihe Vectus Global izatangira ibisobanuro birambuye ku gitero, ntibikwiye kwemezwa ko yahagaritse ibikorwa, ko yatsinzwe burundu cyangwa ko igitero cyahinduye imiterere y’intambara muri rusange.

Umwanzuro

Igico cyagabwe ku itsinda rifitanye isano na Vectus Global muri Kivu y’Amajyepfo ni inkuru ikomeye ku bijyanye n’umutekano wo mu burasirazuba bwa Congo. Kuba abantu nibura 20 barishwe cyangwa bagakomereka, harimo Tim Kennedy wahoze ari umurwanyi wa UFC, bigaragaza ibyago abantu bakorera mu bikorwa by’umutekano bahura na byo muri ako karere.

Inkuru inagaragaza uruhare rugenda rwaguka rw’ibigo byigenga by’umutekano mu bikorwa bifitanye isano n’umutungo w’amabuye y’agaciro n’ubufasha Leta ya Congo ishaka mu bijyanye n’umutekano.

Ariko ibibazo by’ingenzi biracyategereje ibisubizo: ni nde wateguye igitero, ni gute abateye bamenye aho iryo tsinda riherereye, kandi ese iki gikorwa kizagira izihe ngaruka ku mikorere ya Vectus Global muri Congo?

Ibisubizo by’ibyo bibazo bizashingira ku bimenyetso bizagaragazwa n’iperereza no ku bisobanuro bizatangwa n’impande bireba

Yanditswe na RUHUMURIZA RICHARD.

]]>
https://muhaburanewsline.com/2026/10/10/congo-ingabo-za-erik-prince-zaguye-mu-gico-abantu-basaga-20-barapfa/feed/ 0
RDC: Raporo za Loni zongera gushyira u Rwanda ku ku ntambara Kigali igaragaza impungenge z’umutekano wayo https://muhaburanewsline.com/2026/10/10/rdc-raporo-za-loni-zongera-gushyira-u-rwanda-ku-ku-ntambara-kigali-igaragaza-impungenge-zumutekano-wayo/ https://muhaburanewsline.com/2026/10/10/rdc-raporo-za-loni-zongera-gushyira-u-rwanda-ku-ku-ntambara-kigali-igaragaza-impungenge-zumutekano-wayo/#respond Sat, 10 Oct 2026 14:16:15 +0000 https://muhaburanewsline.com/?p=227 Intambara yo mu burasirazuba bwa Repubulika Iharanira Demokarasi ya Congo ikomeje guteza impaka zikomeye ku ruhare rw’u Rwanda, ibikorwa by’umutwe wa M23, umutekano w’imipaka n’ishyirwa mu bikorwa ry’amasezerano y’amahoro. Raporo z’impuguke za Loni zishinja u Rwanda gufasha M23 mu bikorwa bya gisirikare, mu gihe Leta y’u Rwanda ivuga ko impungenge zayo zishingiye ku mutekano w’igihugu, cyane cyane ku mutwe wa FDLR.

Iyi nkuru ya MUHABURA NEWSLINE irasesengura ibivugwa muri raporo zemewe, imyanzuro y’Umuryango w’Abibumbye, ibisobanuro by’u Rwanda n’imbaraga ziri gushyirwa mu biganiro by’amahoro. Itandukanya ibimaze kwemezwa n’inzego zibifitiye ububasha n’ibirego bikomeje kugibwaho impaka.

1. Raporo y’impuguke za Loni ishinja u Rwanda gufasha M23

Ku wa 2 Nyakanga 2025, ibitangazamakuru mpuzamahanga birimo Reuters byatangaje ibyavuye muri raporo y’impuguke za Loni ku kibazo cy’umutekano muri RDC. Iyo raporo yashinjaga u Rwanda kugira uruhare mu gufasha M23, harimo ibijyanye n’amahugurwa ya gisirikare, ibikoresho n’ubufasha bwafashije uwo mutwe mu bikorwa byawo byo kwigarurira ibice bitandukanye byo mu burasirazuba bwa Congo. Impuguke zanavugaga ko u Rwanda rwagize uruhare mu gufata ibyemezo bya gisirikare bya M23.

Ibyo birego bifite uburemere kuko bishingiye ku iperereza ry’impuguke z’Umuryango w’Abibumbye zishinzwe gukurikirana ibihano n’umutekano muri RDC. Icyakora, ni ngombwa gutandukanya ibyo impuguke zivuga mu raporo n’imyanzuro y’urukiko ku nshingano z’amategeko z’igihugu runaka.

Mu gusubiza ibyo birego, umuvugizi wa Guverinoma y’u Rwanda, Yolande Makolo, yabwiye Reuters ko raporo yari ivuguruza cyangwa igoreka impungenge z’u Rwanda z’igihe kirekire ku mutekano warwo. Yashimangiye ko ikibazo cya FDLR n’imitwe ifitanye isano na yo gisaba ko u Rwanda rukomeza ingamba zo kwirinda.

Icyo iki kibazo gisobanuye ni uko impaka zitakiri iz’amagambo gusa: zishingiye ku makuru y’iperereza, ibirego bya dipolomasi, ibisobanuro by’inzego za Leta n’ibikorwa byo kugenzura iyubahirizwa ry’amasezerano y’amahoro.

2. Umuryango w’Abibumbye wasabye U Rwanda guhagarika gufasha M23

Ku wa 21 Gashyantare 2025, Akanama k’Umuryango w’Abibumbye gashinzwe Umutekano kemeje ku bwumvikane umwanzuro wa 2773, wamagana ibitero bya FDLR mu burasirazuba bwa RDC.

Muri uwo mwanzuro, Akanama kasabye M23 guhagarika imirwano no kuva mu bice igenzura, ndetse gasaba Ingabo z’u Rwanda guhagarika gufasha uwo mutwe no kuva ku butaka bwa Congo nta yandi mananiza. Nanone, kasabye impande zombi gusubira mu biganiro bya dipolomasi kugira ngo haboneke igisubizo kirambye.

Uyu ni umwanzuro wemejwe n’ibihugu 15 bigize Akanama k’Umuryango w’Abibumbye gashinzwe Umutekano. Ni ikimenyetso gifatika cy’uko impungenge ku ruhare rw’u Rwanda mu ntambara ya RDC zagejejwe ku rwego rwo hejuru rw’ubuyobozi bw’umutekano mpuzamahanga.

Ariko kandi, kugira ngo inkuru itange ishusho yuzuye, ni ngombwa kumenya ko uwo mwanzuro utari urubanza rw’urukiko rwemeje ku giti cyarwo inshingano z’amategeko z’u Rwanda ku byaha byose bivugwa muri iyi ntambara.

3. Ikibazo cya FDLR: Impamvu u Rwanda rugaragaza mu gusobanura ingamba zarwo

U Rwanda rumaze igihe rugaragaza FDLR nk’ikibazo gikomeye cy’umutekano warwo. Uwo mutwe ufite inkomoko mu bahoze ari abarwanyi n’abandi bantu bahungiye muri RDC nyuma ya Jenoside yakorewe Abatutsi mu 1994; impuguke za Loni zivuga ko urimo abantu bagize uruhare muri Jenoside.

Kigali ivuga ko kuba uwo mutwe ukorera muri Congo, hamwe n’ibirego by’uko hari ubufatanye bwawo n’ibice bimwe by’ingabo za RDC, bituma igomba gufata ingamba zo kurinda umutekano w’igihugu. Ku rundi ruhande, ubuyobozi bwa Kinshasa n’impuguke mpuzamahanga bishinja u Rwanda gukoresha icyo kibazo nk’impamvu yo kugira uruhare mu bikorwa bya M23.

Raporo y’impuguke za Loni yatangajwe muri Nyakanga 2026 yongeye kugaragaza ko impande zitandukanye zitubahirije ibyo ziyemeje mu masezerano y’amahoro. Yavuze ko ingabo za RDC zakomeje ubufatanye na FDLR, mu gihe u Rwanda na rwo rwashinjwaga gukomeza gufasha M23 no kugira ingabo mu burasirazuba bwa Congo.

Ibi byerekana ko ikibazo cy’umutekano kitagomba gusuzumwa ku ruhande rumwe gusa. Iperereza ryimbitse rikwiye kureba ibimenyetso by’ubufatanye hagati y’ingabo za RDC na FDLR, ibimenyetso by’ubufasha u Rwanda rushinjwa guha M23, n’ingamba buri gihugu cyiyemeje gufata kugira ngo gikureho izo mpungenge.

4. Amasezerano ya Washington: Ese impande zombi zirayubahiriza?

Ku wa 27 Kamena 2025, u Rwanda na RDC byashyize umukono ku masezerano y’amahoro i Washington, hagamijwe kugabanya umwuka mubi no gushyiraho inzira yo gukemura ibibazo by’umutekano hagati y’ibihugu byombi.

Nyuma y’ayo masezerano, ibiganiro byakomeje ku buryo bwo kuyashyira mu bikorwa. Itangazo ry’inama ya gatanu y’Urwego Ruhuriweho rushinzwe Guhuza ibikorwa by’umutekano, yabereye i Genève ku wa 15–16 Nyakanga 2026, rivuga ko u Rwanda na RDC byongeye kwiyemeza gushyira mu bikorwa amasezerano ya Washington, harimo ingamba zo guhangana na FDLR no gukuraho ingamba za gisirikare z’ubwirinzi mu buryo bwumvikanyweho. Impande zaganiriye kandi ku buryo bwo kugenzura iyubahirizwa ry’amasezerano.

Icyakora, kuba ibihugu byarashyize umukono ku masezerano ntibihita bisobanura ko intambara yarangiye. Raporo y’impuguke za Loni yo muri Nyakanga 2026, nk’uko Associated Press yabitangaje, yavuze ko impande zitandukanye zakomeje kurenga ku byo ziyemeje, zirimo u Rwanda rushinjwa gufasha M23 na RDC ishinjwa gukomeza gukorana na FDLR.

Bityo, kimwe mu bibazo bikomeye bisigaye ni ukumenya niba hazashyirwaho uburyo bwigenga bwo kugenzura aho ingabo ziri, uko ziva mu bice by’intambara, n’uko ubufasha buhabwa imitwe yitwaje intwaro buhagarikwa.

5. Amabuye y’agaciro: Ese hari inyungu z’ubukungu zifitanye isano n’intambara?

Uburasirazuba bwa RDC bukungahaye ku mabuye y’agaciro arimo zahabu, coltan n’andi akoreshwa mu nganda zitandukanye. Ibyo bituma ubukungu bw’ako karere buba kimwe mu bibazo bigomba gukurikiranwa mu iperereza ku ntambara.

Raporo y’impuguke za Loni yo mu 2026, nk’uko Associated Press yabitangaje, yavuze ko amabuye y’agaciro acukurwa mu gace ka Rubaya no mu bindi birombe byo muri Masisi yakomeje kunyuzwa mu nzira z’ubucuruzi zerekeza mu Rwanda, kandi ko M23 yubaka ubukungu bw’ahantu igenzura. Iyo raporo yanavuze ko ibigo bifitanye isano n’u Rwanda bifite uruhare mu bucuruzi bw’ayo mabuye.

Leta Zunze Ubumwe za Amerika zafatiye ibihano Gasabo Gold Refinery yo mu Rwanda, ziyishinja kuba mu rusobe rw’ubucuruzi bufitanye isano na M23. Ibi byatangajwe na Associated Press muri Nyakanga 2026. Ibihano ni icyemezo cy’ubuyobozi bwabifashe; ntibigomba guhita bifatwa nk’urubanza rw’urukiko rwemeje icyaha.

Kugira ngo iperereza ku bukungu bw’intambara ryuzure, hakenewe kugenzura inkomoko y’amabuye y’agaciro, inyandiko z’imisoro n’ibyoherezwa mu mahanga, amasosiyete acuruza ayo mabuye, n’uko amafaranga ava muri ubwo bucuruzi akoreshwa. Ni ngombwa kandi guha ibigo biregwa amahirwe yo gusubiza ibirego birebana na byo.

6. Abaturage ni bo bakomeje kwishyura ikiguzi cy’intambara

Nubwo impaka nyinshi zibanda ku Rwanda, RDC, M23, FDLR n’ingabo z’ibihugu bitandukanye, abaturage bo mu burasirazuba bwa Congo ni bo bahura n’ingaruka zikomeye z’imirwano.

Raporo y’impuguke za Loni yasobanuwe na Associated Press muri Nyakanga 2026 yagaragaje ko ihohoterwa rishingiye ku gitsina, kwimura abaturage ku gahato n’indi mibabaro ijyanye n’intambara bikomeje kuba ikibazo gikomeye mu bice bigenzurwa na FARDC . Iyo raporo yanagaragaje ihohoterwa rikorwa n’izindi mpande zirwana.

Ibi bisaba ko iperereza ritagarukira ku kumenya uruhande rwagize uruhare mu gutangiza cyangwa gukomeza imirwano gusa. Rigomba no gukurikirana ibyaha byakorewe abasivili, abahohotewe, abimuwe n’ababuze ababo, hagashakwa ibimenyetso bishobora gukoreshwa mu butabera.

7. Ibibazo bikomeye bisaba ibisubizo

Kugira ngo amahoro arambye aboneke, hari ibibazo bikwiye gukurikiranwa n’abanyamakuru, abashakashatsi n’inzego zishinzwe ubutabera:

  • Ni ibihe bimenyetso byigenga byemeza cyangwa bigahinyuza ubufasha bwa gisirikare u Rwanda rushinjwa guha M23?
  • Ni izihe ngamba zifatika zafashwe mu gukuraho FDLR n’ubufatanye iyo ari yo yose ifitanye n’ingabo za RDC?
  • Ese amasezerano ya Washington azashyirwa mu bikorwa mu buryo bushobora kugenzurwa n’urwego rwigenga?
  • Ni nde ufite inshingano ku ihohoterwa rikorerwa abasivili, kandi ni izihe manza cyangwa iperereza byamaze gukorwa?
  • Ese ubucuruzi bw’amabuye y’agaciro bufitanye isano n’intambara buragenzurwa bihagije?

Ibi ni ibibazo bigomba gusubizwa hakoreshejwe inyandiko, ibimenyetso bifatika n’ibisobanuro by’impande zirebwa na byo, aho gushingira ku bivugwa ku mbuga nkoranyambaga gusa.

Ikibazo cy’uruhare rw’u Rwanda mu ntambara yo mu burasirazuba bwa RDC gikomeje kuba kimwe mu bibazo bikomeye by’umutekano mu karere k’Ibiyaga Bigari. Raporo z’impuguke za Loni n’imyanzuro y’Akanama gashinzwe Umutekano byagaragaje ibirego bikomeye ku bufasha u Rwanda rushinjwa guha M23. Kigali yo igaragaza ko impungenge zayo zishingiye ku mutekano w’igihugu no ku kibazo cya FDLR.

Kugeza igihe ibibazo byose bizasubirizwa n’ibimenyetso byigenga n’ubutabera, ni ngombwa gutandukanya ibirego, ibisobanuro by’impande zirebwa na byo n’ibyemejwe n’inzego zibifitiye ububasha.

Ikintu kidashidikanywaho ni uko abaturage bakeneye amahoro, umutekano n’ubutabera. Ibyo bizagerwaho igihe ibihugu byombi bizubahiriza ibyo byiyemeje, imitwe yitwaje intwaro ikareka ibikorwa byangiza abasivili, kandi abakekwaho ibyaha bagakurikiranwa hakurikijwe amategeko.

MUHABURA NEWSLINE

]]>
https://muhaburanewsline.com/2026/10/10/rdc-raporo-za-loni-zongera-gushyira-u-rwanda-ku-ku-ntambara-kigali-igaragaza-impungenge-zumutekano-wayo/feed/ 0
Amerika ishinja Abayobozi ba Kenya kugira uruhare mu kohereza abarenga 1.000 kurwanira u Burusiya https://muhaburanewsline.com/2026/10/10/amerika-ishinja-abayobozi-ba-kenya-kugira-uruhare-mu-kohereza-abarenga-1-000-kurwanira-u-burusiya/ https://muhaburanewsline.com/2026/10/10/amerika-ishinja-abayobozi-ba-kenya-kugira-uruhare-mu-kohereza-abarenga-1-000-kurwanira-u-burusiya/#respond Sat, 10 Oct 2026 06:33:39 +0000 https://muhaburanewsline.com/?p=213 Raporo nshya ya Leta Zunze Ubumwe za Amerika yashinje bamwe mu bayobozi ba Kenya gufatanya n’ibigo bishakira abantu akazi ndetse n’abayobozi b’Abarusiya, mu gushaka no kohereza Abanyakenya barenga 1.000 kujya kurwanira ingabo z’u Burusiya mu ntambara yo muri Ukraine.

Ibi biri muri raporo ya Amerika y’umwaka wa 2026 ku bucuruzi bw’abantu, izwi nka Trafficking in Persons Report, yashyizwe ahagaragara ku wa 8 Ukwakira 2026. Iyo raporo igaragaza impungenge z’uko bamwe mu bayobozi ba Kenya bashobora kuba baragize uruhare mu gushakira u Burusiya abantu binyuze mu nzira z’uburiganya.

Abantu bashakirwaga akazi, bakisanga mu gisirikare cy’u Burusiya

Raporo ivuga ko bamwe mu Banyakenya bashutswe n’amasezerano y’akazi gahemba neza mu rwego rw’umutekano cyangwa ubwubatsi mu Burusiya. Nyuma yo kuhagera, ngo hari abashyizweho igitutu kugira ngo basinye amasezerano yo kujya mu gisirikare cy’u Burusiya.

Abashinzwe gushaka abakozi bakekwaho gukorana n’abantu bafite aho bahuriye n’inzego za Leta, mu gihe bamwe mu bashakaga akazi bashobora kuba baragiye mu Burusiya batazi ko bagiye kujya ku rugamba.

Iyi raporo inenga ubutegetsi bwa Kenya kuba butarafashe ingamba zikomeye zihagije ku bigo bimwe bishakira abantu akazi bikekwaho kugira uruhare muri ibyo bikorwa. Ivuga kandi ko hari ibirego by’uko ibigo bimwe bifitanye isano n’abakozi ba Leta bitigeze bihanishwa ibihano bikomeye bijyanye n’ibyaha bikekwaho.

Abanyakenya bishwe cyangwa baburiwe irengero

Ikibazo cy’Abanyakenya bajya kurwanira u Burusiya cyakomeje gufata indi ntera, nyuma y’uko imiryango y’abagiye muri Ukraine isabye ubutegetsi bwa Kenya kubafasha kumenya amakuru y’ababo no gutahuka kw’abarokotse.

Ku wa 8 Ukwakira 2026, Minisitiri w’Ububanyi n’Amahanga wa Kenya, Musalia Mudavadi, yabwiye abagize komisiyo ihuriweho ya Sena ishinzwe umurimo n’ingabo ko Abanyakenya 354 bari bamaze kumenyekana ko bagize uruhare muri iyo ntambara.

Muri bo, 77 bavugwaga ko bari ku rugamba, 38 bari mu bigo bya gisirikare, naho 52 bakaba bari ahantu hataramenyekana cyangwa amakuru yabo atarashyirwa mu byiciro bisobanutse. Abandi 34 bari mu bitaro, 62 bari baratashye, batanu bafashwe mpiri muri Ukraine, naho umwe yari afunzwe.

Iyi mibare igaragaza ko ikibazo gifite ingaruka ku miryango myinshi, cyane cyane ababyeyi n’abashakanye bamaze igihe badafite amakuru y’ababo.

Kenya na yo yari yaragaragaje impungenge

Muri Gashyantare 2026, raporo y’urwego rw’ubutasi rwa Kenya yari yagaragaje ko Abanyakenya barenga 1.000 bashobora kuba baragiye kurwanira u Burusiya mu ntambara yo muri Ukraine. Iyo raporo yavugaga ko abashaka abakozi bashobora kuba barakoranye n’abantu bo mu nzego za Leta kugira ngo borohereze abajya mu Burusiya.

Ku rundi ruhande, Ambasade y’u Burusiya muri Kenya yari yarahakanye ko Leta y’u Burusiya igira uruhare mu gushaka Abanyakenya binyuranyije n’amategeko. U Burusiya bwavuze ko abanyamahanga bashobora kwinjira mu gisirikare cyabwo ku bushake bwabo, hakurikijwe amategeko abigenga.

Ese hari abayobozi bazabiryozwa?

Raporo ya Amerika yongeye gushyira igitutu ku nzego za Kenya kugira ngo hakorwe iperereza ryimbitse ku buryo abantu bashakishwaga, ababahaga amasezerano y’akazi n’uruhare rushobora kuba rwaragize bamwe mu bakozi ba Leta.

Icyakora, ibivugwa muri raporo ni ibirego n’amakuru yatanzwe ku bikorwa bikekwa; ntibihagije ubwabyo gufata ko buri muyobozi uvugwa cyangwa ukekwaho kugira uruhare yabihamijwe n’urukiko.

Ikibazo gikomeye gisigaye ni ukumenya niba iperereza rizagaragaza abateguye ibyo bikorwa, niba abakoze ibyaha bazabiryozwa n’amategeko, ndetse n’ingamba zizafatwa kugira ngo abandi Banyakenya batazongera gushukwa n’amasezerano y’akazi akabajyana ku rugamba.

MUHABURA NEWSLINE — Amakuru y’akarere n’isi, ashingiye ku makuru agenzuwe

]]>
https://muhaburanewsline.com/2026/10/10/amerika-ishinja-abayobozi-ba-kenya-kugira-uruhare-mu-kohereza-abarenga-1-000-kurwanira-u-burusiya/feed/ 0
Kenya n’u Rwanda byashyize umukono ku masezerano 11 https://muhaburanewsline.com/2026/10/07/kenya-nu-rwanda-byashyize-umukono-ku-masezerano-11/ https://muhaburanewsline.com/2026/10/07/kenya-nu-rwanda-byashyize-umukono-ku-masezerano-11/#respond Wed, 07 Oct 2026 23:44:05 +0000 https://muhaburanewsline.com/?p=188 Kenya n’u Rwanda byashyize umukono ku masezerano 11 mashya agamije kurushaho guteza imbere umubano w’ibihugu byombi, ubucuruzi, ishoramari n’imikoranire mu nzego zitandukanye.

Aya masezerano yashyizweho umukono i Nairobi muri Kenya, ku wa 6 Ukwakira 2026, ubwo hasozwaga inama ya 10 ya Joint Permanent Commission for Cooperation (JPCC) ihuza Kenya n’u Rwanda, yabaye kuva ku wa 5 kugeza ku wa 6 Ukwakira.

Inama yari iyobowe ku ruhande rwa Kenya na Musalia Mudavadi, Minisitiri w’Intebe wungirije akaba na Minisitiri w’Ububanyi n’Amahanga n’Ibikorwa by’Abanyakenya baba mu mahanga, mu gihe u Rwanda rwari ruhagarariwe na Dr. Usta Kaitesi, Minisitiri w’Ububanyi n’Amahanga wungirije ushinzwe ububanyi n’amahanga n’ubutwererane mpuzamahanga.

Ayo masezerano areba izihe nzego?

Aya masezerano 11 agamije gushyiraho uburyo bwagutse bwo gushyira mu bikorwa imihigo y’ibihugu byombi no kwagura ubufatanye mu nzego zitandukanye, zirimo:

  • ubucuruzi n’ishoramari;
  • ubwikorezi n’ibikorwa remezo;
  • ubuhahirane n’imitangire ya serivisi;
  • ikoranabuhanga n’itumanaho;
  • ubuhinzi;
  • ubukerarugendo;
  • uburezi n’ubuzima;
  • umutekano n’ubutabera;
  • kwimuka no gucunga abinjira n’abasohoka;
  • imicungire y’amazi n’ubuhinzi bwuhirwa;
  • kubungabunga ibidukikije;
  • imiturire n’iterambere ry’imijyi;
  • umuco n’umurage;
  • ndetse n’imikoranire ku baturage baba mu mahanga.

Hari kandi amasezerano agamije koroshya ubufatanye mu by’amategeko, harimo ubufashanye mu manza z’inshinjabyaha ndetse no gushyiraho uburyo bwo kohereza abantu bakatiwe igifungo hagati y’ibihugu byombi.

Ubucuruzi hagati y’u Rwanda na Kenya bugiye kwaguka

U Rwanda na Kenya bifitanye umubano ukomeye mu bucuruzi, cyane cyane binyuze mu Northern Corridor, unyuzwamo ibicuruzwa byinshi bituruka ku cyambu cya Mombasa bigana mu Rwanda no mu bindi bihugu byo mu karere.

Minisitiri Usta Kaitesi yavuze ko mu mwaka wa 2025 u Rwanda rwatumije muri Kenya ibicuruzwa bifite agaciro karenga miliyoni 398 z’amadolari, mu gihe ibyo u Rwanda rwohereje muri Kenya byari bifite agaciro ka hafi miliyoni 5.3 z’amadolari.

Ibi byerekana ko hakiri amahirwe menshi yo kongera ibicuruzwa u Rwanda rwohereza ku isoko rya Kenya, mu gihe ibihugu byombi bishaka ko ubucuruzi bwambukiranya imipaka burushaho kwaguka.

Ingendo z’abantu n’ibicuruzwa na zo ziri mu byibandwaho

Kenya yashimangiye ko ari ngombwa koroshya urujya n’uruza rw’abantu, ibicuruzwa, serivisi n’imari mu bihugu bigize Umuryango wa Afurika y’Iburasirazuba, EAC.

Ibi bishobora kugira uruhare mu kugabanya imbogamizi abacuruzi n’abashoramari bahura na zo mu gukora ubucuruzi bwambukiranya imipaka.

Ubufatanye kandi buje bukurikira indi gahunda ikomeye yo gukomeza gukoresha icyambu cya Mombasa mu kugeza ibikomoka kuri peteroli n’ibindi bicuruzwa mu Rwanda. Muri Kamena 2026, Kenya n’u Rwanda byasinye amasezerano agamije gutuma u Rwanda rutumiza peteroli nyinshi binyuze muri Kenya, rukoresheje ibikorwa remezo bya Kenya mu gutwara no kubika ibikomoka kuri peteroli.

Ku ruhande rw’u Rwanda, kuba Kenya ifite uruhare rukomeye muri Northern Corridor bifatwa nk’ingenzi mu kubona inzira yizewe kandi ihendutse igana ku masoko mpuzamahanga.

Hazashyirwaho uburyo bwo gukurikirana ishyirwa mu bikorwa

Ibihugu byombi byemeranyije gushyiraho igihe ntarengwa cyo gushyira mu bikorwa ibyemeranyijweho, aho za komite za tekiniki zizajya zikurikirana uko gahunda zitandukanye zishyirwa mu bikorwa.

Biteganyijwe ko mu Kwikanga 2027, i Kigali hazabera isuzuma ry’agateganyo ry’ibyavuye mu masezerano ya JPCC ya 10, mu gihe inama ya 11 ya JPCC iteganyijwe kuba mu Kwakira 2028.

Aya masezerano 11 aje kongera imbaraga mu mubano w’u Rwanda na Kenya, cyane cyane mu bucuruzi, ishoramari, ubwikorezi, ingufu, ikoranabuhanga no kwishyira hamwe kw’ibihugu byo mu Muryango wa Afurika y’Iburasirazuba.

Ku mpande zombi, intego ni uguhindura umubano mwiza wa politiki usanzweho ukabyara ubucuruzi bwinshi, ishoramari ryiyongera, urujya n’uruza rw’abantu n’ibicuruzwa rworoha, ndetse n’inyungu zirambye ku baturage b’ibihugu byombi.

Yanditswe na Gapfizi

]]>
https://muhaburanewsline.com/2026/10/07/kenya-nu-rwanda-byashyize-umukono-ku-masezerano-11/feed/ 0
Perezida Kagame yakiriye i Kigali abahuza b’Afurika nyuma y’ibiganiro bagiranye na AFC/M23 i Goma https://muhaburanewsline.com/2026/10/07/perezida-kagame-yakiriye-i-kigali-abahuza-bafurika-nyuma-yibiganiro-bagiranye-na-afc-m23-i-goma/ https://muhaburanewsline.com/2026/10/07/perezida-kagame-yakiriye-i-kigali-abahuza-bafurika-nyuma-yibiganiro-bagiranye-na-afc-m23-i-goma/#respond Wed, 07 Oct 2026 22:32:19 +0000 https://muhaburanewsline.com/?p=179 KIGALI — Perezida Kagame yakiriye i Kigali intumwa z’Umuryango wa Afurika Yunze Ubumwe ziri mu butumwa bwo gushaka umuti w’amakimbirane yo mu burasirazuba bwa Repubulika Iharanira Demokarasi ya Congo.

Nyuma yo kumara umunsi umwe mu Mujyi wa Goma, aho bagiranye ibiganiro n’abayobozi ba AFC/M23, abagize Akanama k’Abahuza b’Umuryango wa Afurika Yunze Ubumwe bakomeje urugendo rwabo mu Rwanda.

Kuri uyu wa Gatatu, Perezida wa Repubulika y’u Rwanda, Paul Kagame, yakiriye ku Rugo rw’Umukuru w’Igihugu, Urugwiro Village, intumwa zirimo abahoze ari abakuru b’ibihugu, Sahle-Work Zewde wahoze ayobora Ethiopia, Uhuru Kenyatta wahoze ayobora Kenya na Mokgweetsi Masisi wahoze ayobora Botswana.

Muri iyi nama kandi hari Yackoley Kokou Johnson, Minisitiri wungirije w’Ububanyi n’Amahanga wa Togo.

Ibiganiro byabo byibanze ku rugendo rw’amahoro ruyobowe n’Umuryango wa Afurika Yunze Ubumwe, intambwe zikurikira zigomba guterwa ndetse n’uburyo hashakwa amahoro arambye mu burasirazuba bwa RDC.

Aba bayobozi banibanze ku mpamvu z’ingenzi zagiye zitera kandi zigakomeza amakimbirane muri aka karere, mu rwego rwo gushaka igisubizo kirambye kirenze guhagarika imirwano by’igihe gito.

Uruzinduko rw’aba bahuza ruje mu gihe ibiganiro bitandukanye bigamije kurangiza intambara yo mu burasirazuba bwa RDC bikomeje, birimo inzira ya Doha n’izindi gahunda z’ubuhuza zishyigikiwe n’Umuryango wa Afurika Yunze Ubumwe.

Nyuma yo guhura n’impande zitandukanye, intumwa z’Afurika zirashaka gutanga umusanzu mu gushakira ikibazo cya RDC igisubizo cya politiki, kirambye kandi gikemura n’imizi y’amakimbirane amaze imyaka myinshi ahungabanya umutekano w’akarere k’Ibiyaga Bigari.

Yanditswe na Musindi

]]>
https://muhaburanewsline.com/2026/10/07/perezida-kagame-yakiriye-i-kigali-abahuza-bafurika-nyuma-yibiganiro-bagiranye-na-afc-m23-i-goma/feed/ 0
Loni: FDLR ikomeje kwica no gushimuta abaturage mu Burasirazuba bwa RDC https://muhaburanewsline.com/2026/10/07/loni-fdlr-ikomeje-kwica-no-gushimuta-abaturage-mu-burasirazuba-bwa-rdc/ https://muhaburanewsline.com/2026/10/07/loni-fdlr-ikomeje-kwica-no-gushimuta-abaturage-mu-burasirazuba-bwa-rdc/#respond Wed, 07 Oct 2026 22:11:10 +0000 https://muhaburanewsline.com/?p=175 KINSHASA — Umuryango w’Abibumbye (UN) watangaje ko umutwe wa FDLR ukomeje kugira uruhare mu bikorwa byo guhungabanya umutekano no gukorera ihohoterwa abasivili mu Burasirazuba bwa Repubulika Iharanira Demokarasi ya Congo.

Raporo iheruka y’Umunyamabanga Mukuru wa Loni, António Guterres, ivuga ko hagati ya 19 Kamena na 18 Nzeri 2026, FDLR yaba yaragize uruhare mu nibura ibikorwa 44 by’ihohoterwa ry’uburenganzira bwa muntu n’ibindi bibazo by’umutekano, byagize ingaruka ku bantu 89, barimo 15 bishwe mu buryo butemewe n’amategeko.

Rutshuru ni hamwe mu hantu hagaragara cyane ibikorwa bya FDLR

Loni ivuga ko ibikorwa by’ihohoterwa bikomeje kugaragara cyane muri Teritwari ya Rutshuru, ariko hakaba haranagaragaye ibindi bikorwa muri Masisi, Nyiragongo na Walikale, mu Ntara ya Kivu y’Amajyaruguru.

Muri ibyo bikorwa harimo ubujura bwitwaje intwaro, kwambura abaturage imitungo, kwica abantu byatoranyijwe, gushimuta no kuburiza ku gahato abayobozi b’imiryango ndetse n’abantu bakekwaho gukorana n’imitwe ihanganye na FDLR.

Raporo kandi ivuga ku gushaka abantu ku ngufu ngo binjire mu mitwe yitwaje intwaro, gushimuta abantu ndetse n’andi mahano akorerwa abaturage.

FDLR ikomeje kuba ikibazo mu biganiro by’amahoro

Ibi bikorwa bivugwa mu gihe ikibazo cya FDLR kiri mu ngingo z’ingenzi ziganirwaho mu biganiro bigamije kurangiza intambara imaze igihe mu Burasirazuba bwa RDC.

Mu masezerano n’inzira z’ibiganiro zashyizweho hagati ya Rwanda na RDC, harimo Washington Accords ndetse n’ibiganiro bya Doha, ikibazo cyo gufata ingamba zo kutagira FDLR igikorwa kibangamira umutekano w’akarere ni kimwe mu bibazo by’ingenzi bigomba gukemurwa.

Raporo y’Inama y’Umutekano ya Loni ivuga ko mu biganiro by’impande birebwa n’amasezerano ya Washington, harimo gahunda yo gushyira mu bikorwa gahunda ya RDC yo gushyira intwaro hasi, gusubiza mu buzima busanzwe no guhuza abarwanyi ba FDLR n’imibereho isanzwe.

Imirwano ikomeje kongera ibibazo by’abaturage

Loni kandi yagaragaje ko imirwano hagati y’imitwe yitwaje intwaro mu duce twa Masisi na Walikale yarushijeho gukomera muri Kanama na Nzeri 2026.

Muri rusange, Umuryango w’Abibumbye ukomeje gusaba impande zose ziri mu bibazo by’umutekano muri RDC kubahiriza amategeko mpuzamahanga arengera abasivili, guhagarika ibikorwa by’ihohoterwa no gukomeza inzira za politiki zigamije amahoro.

Raporo ya Loni ishyira FDLR mu rwego rw’imitwe ikomeje guteza umutekano muke mu Burasirazuba bwa RDC, mu gihe akarere gakomeje gushakisha uburyo bwo guhuza ibiganiro bya Washington, Doha n’ubuhuza bw’Umuryango wa Afurika Yunze Ubumwe mu gushaka umuti wa politiki w’amakimbirane.

Yanditswe na MUSINDI

]]>
https://muhaburanewsline.com/2026/10/07/loni-fdlr-ikomeje-kwica-no-gushimuta-abaturage-mu-burasirazuba-bwa-rdc/feed/ 0
https://muhaburanewsline.com/2026/10/07/172/ https://muhaburanewsline.com/2026/10/07/172/#respond Wed, 07 Oct 2026 21:59:25 +0000 https://muhaburanewsline.com/?p=172 Panel y’Abahuza b’Umuryango wa Afurika Yunze Ubumwe, AU, yasabye impande zihanganye mu ntambara yo mu burasirazuba bwa Repubulika Iharanira Demokarasi ya Congo kubahiriza byimazeyo agahenge no gukomeza ibiganiro bigamije amahoro biri kubera i Doha muri Qatar.

Uyu mwanzuro watangajwe ku wa Gatatu tariki ya 7 Ukwakira 2026, nyuma y’ibiganiro Panel yagiranye n’abafatanyabikorwa batandukanye mu mujyi wa Goma, aho yari imaze iminsi ibiri ikorera.

Panel yavuze ko amahoro arambye mu burasirazuba bwa RDC agomba kunyuzwa mu nzira ya politiki n’ibiganiro, isaba impande bireba gukomeza gahunda ya Doha mu buryo bwubaka kandi mu bwizerane. Yasabye kandi ko habaho ubufatanye bwuzuye n’inzego zishinzwe kugenzura iyubahirizwa ry’agahenge.

Impande zisabwa kwirinda ibikorwa byabangamira amahoro

Mu butumwa bwayo, Panel yasabye impande zose kwirinda ibikorwa bishobora kongera umwuka mubi cyangwa gusubiza inyuma ibikorwa by’ubuhuza biri gukorwa.

Ibi bibaye mu gihe inzira zitandukanye z’ubuhuza zikomeje gushakisha umuti w’intambara imaze igihe mu burasirazuba bwa RDC, harimo gahunda ya Doha ndetse n’ibiganiro bifitanye isano n’inzira ya Washington.

Umuryango wa Afurika Yunze Ubumwe urashaka ko izi nzira z’ubuhuza zihuza imbaraga kugira ngo ibiganiro bya politiki bigere ku musaruro ufatika.

Panel yaganiriye n’AFC/M23 i Goma

Ku wa 5 Ukwakira, intumwa za Panel zagiranye ibiganiro n’ubuyobozi bwa politiki bw’AFC/M23 i Goma, buyobowe na Corneille Nangaa.

Iyi delegasiyo kandi yahuye n’abahagarariye MONUSCO, OCHA, Komite Mpuzamahanga ya Croix-Rouge, ndetse n’inzego zishinzwe kugenzura iyubahirizwa ry’amasezerano y’agahenge.

Abahuza bavuze ko ibiganiro byibanze ku mutekano, ubuzima bw’abaturage, inzira y’amahoro ndetse n’ingamba zafasha kongera icyizere hagati y’impande zihanganye.

Abaturage basabwe gushyirwa ku isonga

Panel yagaragaje kandi ko kurinda abasivili ari kimwe mu byihutirwa mu gihe inzira y’amahoro ikomeje.

Yasabye ko abagore n’abakobwa barindwa by’umwihariko, hakarwanywa ihohoterwa rishingiye ku gitsina n’irindi hohoterwa rishingiye ku gitsina no ku gitsina-gore.

Yanashimangiye ko abaturage bugarijwe n’intambara bagomba kubona ubufasha bwa kimuntu mu buryo bwizewe kandi butabangamiwe, mu gihe amashuri n’izindi serivisi z’ibanze na zo zigomba kurindwa.

Goma, Kigali na Kinshasa

Nyuma y’ibiganiro byabereye i Goma, Panel yerekeje i Kigali, aho yagiranye ibiganiro na Minisitiri w’Ububanyi n’Amahanga w’u Rwanda, Olivier Nduhungirehe.

Iyi delegasiyo iyobowe n’abayobozi bakuru b’Afurika bahoze ari abakuru b’ibihugu: Sahle-Work Zewde wahoze ayobora Ethiopia, Uhuru Kenyatta wahoze ayobora Kenya na Mokgweetsi Masisi wahoze ayobora Botswana.

Nyuma y’u Rwanda, Panel itegerejwe i Kinshasa, aho izakomeza ibiganiro n’abayobozi ba RDC. Raporo y’ibyavuye muri izi nama igomba gushyikirizwa umuhuza w’Umuryango wa Afurika Yunze Ubumwe ndetse na Guverinoma ya RDC.

UA ishimangira ubusugire bwa RDC

Panel yongeye gushimangira ko ishyigikiye ubusugire, ubumwe n’ubwigenge bw’ubutaka bwa Repubulika Iharanira Demokarasi ya Congo.

Ariko kandi yavuze ko amahame n’amasezerano y’amahoro bikwiye gutanga impinduka zigaragara mu buzima bw’abaturage bo mu bice byibasiwe n’intambara.

Ku baturage bo mu burasirazuba bwa RDC, intambwe ikomeye izaba iyo kubona umutekano urambye, ubufasha bwa kimuntu bugera ku babukeneye, amashuri akongera gukora ndetse n’abimuwe n’intambara bagatangira gusubira mu byabo.

Muri iki gihe, ibiganiro bya Doha bikomeje kuba imwe mu nzira z’ingenzi zishyirwamo imbaraga mu gushaka igisubizo cya politiki ku ntambara yo mu burasirazuba bwa RDC. Umuhamagaro wa Panel y’Afurika Yunze Ubumwe ni uko agahenge kubahirizwa kandi impande zose zigakomeza kumeza y’ibiganiro aho gusubira mu mirwano

Yanditswe na Salongo Richard

]]>
https://muhaburanewsline.com/2026/10/07/172/feed/ 0
Rwanda 2030: Afurika y’Epfo yemeye ko u Rwanda “rukwiye” Formula 1, ariko na yo irayishaka mbere ya 2030! https://muhaburanewsline.com/2026/10/07/rwanda-2030-afurika-yepfo-yemeye-ko-u-rwanda-rukwiye-formula-1-ariko-na-yo-irayishaka-mbere-ya-2030/ https://muhaburanewsline.com/2026/10/07/rwanda-2030-afurika-yepfo-yemeye-ko-u-rwanda-rukwiye-formula-1-ariko-na-yo-irayishaka-mbere-ya-2030/#respond Wed, 07 Oct 2026 20:41:53 +0000 https://muhaburanewsline.com/?p=166 U Rwanda ruri hafi yo kuba igihugu cya mbere muri Afurika kizakira isiganwa rya Formula 1 nyuma y’imyaka 37, aho amakuru aheruka avuga ko rushobora kwakira Grand Prix mu 2030 ku kibuga gishya giteganyijwe kubakwa hafi ya Kigali.

Ibi byatumye Minisitiri wa Siporo, Ubuhanzi n’umuco wa Afurika y’Epfo, Gayton McKenzie, ashimira u Rwanda, avuga ko rwakoze cyane kandi ko rukwiye amahirwe yo kwakira iri siganwa.

McKenzie yagize ati: “Twishimiye Formula 1 ya Rwanda mu 2030. Bakoze kuri uyu mushinga igihe kirenze Afurika y’Epfo kandi barabikwiye.”

Yongeyeho ko kuba u Rwanda rwahawe amahirwe bidakwiye gusobanura ko Afurika y’Epfo itazabona Formula 1. Yatanze urugero rw’u Butaliyani, bwigeze kwakira amasiganwa abiri mu mwaka umwe, avuga ko bidakwiye kuvugwa ko umugabane wa Afurika w’ibihugu 55 ugomba kugira isiganwa rimwe gusa.

Minisitiri McKenzie yanatangaje ko afite icyizere ko Afurika y’Epfo izakira Formula 1 mbere ya 2030, cyane cyane ko igihugu gifite amateka akomeye ya Formula 1 ndetse na Kyalami, ikibuga cyakiriye isiganwa rya nyuma rya Formula 1 muri Afurika mu 1993.

Ku ruhande rw’u Rwanda, umushinga uteganya kubaka circuit nshya ihoraho hafi ya Bugesera International Airport, hafi ya kilometero 40 uvuye i Kigali. Umushinga wateguwe n’ikigo cya Alexander Wurz, wahoze ari umushoferi wa Formula 1.

Nubwo amakuru avuga ko hari amasezerano yaba yaragezweho, Formula 1, FIA n’u Rwanda ntibaratangaza ku mugaragaro amasezerano ya 2030. Bityo, kugeza ubu, iyi gahunda ikiri mu makuru yatangajwe n’abakurikirana Formula 1, mu gihe hateregerejwe itangazo rasmi.

Niba isiganwa ryemejwe, rizaba ari iry’amateka ku Rwanda no kuri Afurika, kuko umugabane utarigeze wakira Formula 1 kuva kuri Grand Prix yo muri Afurika y’Epfo yabereye i Kyalami mu 1993

Yanditswe na Richard Ruhumuriza

]]>
https://muhaburanewsline.com/2026/10/07/rwanda-2030-afurika-yepfo-yemeye-ko-u-rwanda-rukwiye-formula-1-ariko-na-yo-irayishaka-mbere-ya-2030/feed/ 0
UBURUNDI MU NTAMBARA YA CONGO: Ese Kurwanya AFC/M23 Bizazana Umutekano Cyangwa Bizashyira Akarere Mu kaga? https://muhaburanewsline.com/2026/10/06/uburundi-mu-ntambara-ya-congo-ese-kurwanya-afc-m23-bizazana-umutekano-cyangwa-bizashyira-akarere-mu-kaga/ https://muhaburanewsline.com/2026/10/06/uburundi-mu-ntambara-ya-congo-ese-kurwanya-afc-m23-bizazana-umutekano-cyangwa-bizashyira-akarere-mu-kaga/#respond Tue, 06 Oct 2026 06:15:01 +0000 https://muhaburanewsline.com/?p=163 Intambara imaze igihe mu burasirazuba bwa Repubulika Iharanira Demokarasi ya Congo yakomeje kugira ingaruka zirenze imipaka ya Congo. Muri iyi ntambara, Uburundi bwabaye kimwe mu bihugu byagize uruhare rwa gisirikare ku ruhande rwa Kinshasa, mu gihe AFC/M23 ikomeje kugenzura ibice by’ingenzi bya Kivu y’Amajyaruguru n’Amajyepfo.

Amakuru yo muri Nzeri 2026 agaragaza ko ingabo z’u Burundi, FARDC n’imitwe ya Wazalendo bakomeje ibikorwa bya gisirikare mu bice bya Kivu y’Amajyepfo, birimo hafi ya Minembwe na Bijombo, mu gihe AFC/M23 na Twirwaneho na bo bakomeje kurwanya izo ngabo.

UBURUNDI BWINJIYE GUTE MURI IYI NTAMBARA?

U Burundi bumaze imyaka bwinjira mu bibazo by’umutekano byo mu burasirazuba bwa Congo, cyane cyane mu rwego rwo gukurikirana imitwe yitwaje intwaro ivuga ko irwanya ubutegetsi bwa Bujumbura.

Ariko uruhare rw’u Burundi rwagiye rurushaho kwaguka. Ingabo z’u Burundi zagiye zifatanya na FARDC mu bikorwa byo kurwanya imitwe itandukanye, nyuma uruhare rwazo rukaba rwarageze no ku mirwano ihanganishije AFC/M23 .

Raporo zitandukanye zerekana ko umubare munini w’abasirikare b’u Burundi wagiye woherezwa muri Congo. SOS Médias Burundi yatangaje ko raporo y’imbere muri Congo ivuga ko abasirikare b’Abarundi barenga 29,000 bari baroherejwe muri RDC hagati ya Kanama 2022 na Ukuboza 2025.

IKIBAZO GIKOMEYE: UBURUNDI BURWANIRA CONGO CYANGWA BURWANIRA UMUTEKANO WABWO?

Iki ni ikibazo gikwiye kwibazwaho.

Ku ruhande rwa Bujumbura, uruhare rwayo rushobora kurebwa nk’igikorwa cyo kurinda umutekano w’igihugu no gukumira imitwe yitwaje intwaro ishobora kuhatera.

Ariko uko ibintu byifashe ubu, ibikorwa by’ingabo z’u Burundi muri Kivu y’Amajyepfo byatumye igihugu kigira uruhare runini mu ntambara ihuza AFC/M23 n’ihuriro rishyigikiwe na Kinshasa.

Ibi bishyira Uburundi mu mwanya ukomeye: uko intambara ikomeza, ni nako umutekano w’u Burundi ushobora kurushaho guhuzwa n’ibizaba ku rugamba muri Congo.

AFC/M23 NA YO IFITE ICYO IVUGA

AFC/M23 ivuga ko intambara yayo ifite impamvu zishingiye ku mutekano w’abaturage bo mu burasirazuba bwa Congo no ku bibazo bya politiki n’imiyoborere. Kinshasa yo ibona AFC/M23 nk’umutwe w’inyeshyamba ushyigikiwe n’u Rwanda.

U Rwanda ruhakana gushyigikira AFC/M23 nk’uko Kinshasa ibivuga, mu gihe rwo rushinja Kinshasa gukorana na FDLR n’indi mitwe ibona nk’iterabwoba ku mutekano warwo.

Bityo, ikibazo cya Congo ntikikiri ikibazo cy’ingabo ebyiri gusa. Harimo inyungu z’ibihugu bituranye, imitwe yitwaje intwaro, ikibazo cy’ubutaka, umutekano w’imipaka, ndetse n’amateka maremare y’amacakubiri yo mu karere k’Ibiyaga Bigari.

UBURUNDI BUSHOBORA GUTAKAZA IKI?

Ikintu cya mbere ni ubuzima bw’abasirikare.

Iyo igihugu cyohereje ingabo hanze yacyo mu ntambara imara imyaka, igiciro kiba kinini: abasirikare barapfa, abandi bagakomereka, kandi igihugu kigakenera amafaranga menshi yo gukomeza ibikorwa bya gisirikare.

Ikindi ni umutekano w’imbere mu gihugu.

Niba intambara yo muri Congo yarushaho kwegera umupaka w’u Burundi, ishobora guteza imigendekere mishya y’impunzi, ubucuruzi bukahungabana, ndetse n’umutekano w’imipaka ukarushaho kuba ikibazo.

Kugeza ubu, ikibazo cy’impunzi kimaze kugira uburemere. UNHCR yatangaje ko hagati ya Mutarama 2025 na Werurwe 31, 2026, u Burundi bwakiriye abantu bashya bagera ku 142,000 bavuye mu burasirazuba bwa Congo.

IKINDI KIBAZO: INTAMBARA ISHOBORA GUHINDUKA INTAMBARA Y’AKARERE

Aha ni ho ikibazo cya Burundi na AFC/M23 gikwiye kurebwa mu buryo bwagutse.

Mu gihe ingabo z’u Burundi zikomeza gufatanya na FARDC mu kurwanya AFC/M23, kandi ikibazo cy’u Rwanda na Congo kigakomeza kuba ingingo ikomeye, hari ibyago ko amakimbirane yo muri Congo yakomeza gukurura ibihugu byinshi byo mu karere.

Reuters yigeze kugaragaza ko kuba ingabo z’u Burundi zarahuye n’ingabo za M23 muri Kivu y’Amajyepfo byazamuye impungenge z’uko intambara yo muri Congo ishobora kugira imiterere y’intambara y’akarere.

Ni yo mpamvu ikibazo kitagomba kurebwa gusa nk’icyo Uburundi na AFC/M23.

Ni ikibazo cy’umutekano w’akarere kose.

UBURUNDI BUKWIYE GUSHYIRA IMBARAGA HE?

Ikibazo gikomeye si ukumenya gusa uruhande ruzatsinda ku rugamba.

Ikibazo nyamukuru ni ukumenya niba intambara ishobora gukemura ibibazo byatumye itangira.

Niba FARDC, Wazalendo n’ingabo z’u Burundi batsinze agace runaka ariko ibibazo bya politiki, umutekano w’abaturage, imitwe yitwaje intwaro n’imibanire y’ibihugu byo mu karere bikaguma uko biri, intambara ishobora kongera gutangira ahandi.

Ni na ko bimeze ku ruhande rwa AFC/M23: kugenzura ubutaka ntabwo byonyine bihagije kugira ngo ikibazo cya Congo kirangire. Hakenewe igisubizo cya politiki gishobora gukemura impamvu z’amakimbirane no gutuma abaturage babaho mu mutekano.

UMWANZURO

Uruhare rw’u Burundi mu ntambara yo muri Congo rwahindutse ikintu gikomeye mu mibare ya gisirikare yo mu burasirazuba bwa Congo.

Ariko uko uruhare rwa gisirikare rwiyongera, ni nako ibibazo by’umutekano n’ibya politiki u Burundi bushobora guhura na byo birushaho kwiyongera.

Intambara ya Congo ntizakemurwa n’imbunda gusa.

Niba akarere k’Ibiyaga Bigari gashaka amahoro arambye, hakenewe ibiganiro bya politiki, kugenzura imitwe yitwaje intwaro, kurinda abaturage no gukemura ibibazo by’umutekano by’ibihugu bihana imbibi na Congo.

Kandi kuri Burundi, ikibazo gikomeye kizakomeza kuba iki:

Ese gukomeza kurwanira muri Congo bizongera umutekano w’u Burundi, cyangwa bizatuma umutekano w’u Burundi urushaho guterwa n’ahazaza h’intambara yo muri Congo?

Iki ni ikibazo gisaba igisubizo cya politiki, atari icya gisirikare gusa.

Yanditswe na Salongo Richard

]]>
https://muhaburanewsline.com/2026/10/06/uburundi-mu-ntambara-ya-congo-ese-kurwanya-afc-m23-bizazana-umutekano-cyangwa-bizashyira-akarere-mu-kaga/feed/ 0
Callixte Mbarushimana wahoze ayoboye FDLR yapfiriye mu Bufaransa: Urugendo rwe rw’amateka n’imanza mpuzamahanga https://muhaburanewsline.com/2026/10/06/callixte-mbarushimana-wahoze-ayoboye-fdlr-yapfiriye-mu-bufaransa-urugendo-rwe-rwamateka-nimanza-mpuzamahanga/ https://muhaburanewsline.com/2026/10/06/callixte-mbarushimana-wahoze-ayoboye-fdlr-yapfiriye-mu-bufaransa-urugendo-rwe-rwamateka-nimanza-mpuzamahanga/#respond Tue, 06 Oct 2026 05:44:46 +0000 https://muhaburanewsline.com/?p=160 Callixte Mbarushimana, wahoze ari umwe mu bayobozi bakomeye b’umutwe wa FDLR, yapfiriye mu Bufaransa. Amakuru y’urupfu rwe yatangiye gukwirakwira ku mugoroba wo ku wa 5 Ukwakira 2026, nk’uko byatangajwe n’itangazamakuru ryo mu Rwanda.

Mbarushimana yavukiye i Ndusu, mu cyahoze ari Ruhengeri, ku wa 24 Nyakanga 1963. Yari yarize ibijyanye n’ikoranabuhanga, aza gukorera Ishami ry’Umuryango w’Abibumbye rishinzwe Iterambere, UNDP, mu Rwanda.

Mu gihe cya Jenoside yakorewe Abatutsi mu 1994, yari umukozi wa UNDP i Kigali. Nyuma yaho, ibikorwa bye muri icyo gihe byaje gukorwaho iperereza, aho yashinjwaga kugira uruhare mu bikorwa byibasiraga Abatutsi ndetse no gutanga ibikoresho by’umuryango w’Abibumbye ku ngabo zahoze ari iza Leta n’imitwe yitwaje intwaro. Ibi ariko byakomeje kuba ibirego, kandi ntiyigeze ahamwa n’icyaha n’urukiko.

Nyuma ya Jenoside, Mbarushimana yagiye aba mu bihugu bitandukanye, mbere yo gutura mu Bufaransa aho yabonye ubuhungiro. Mu 2007, yabaye Umunyamabanga Nshingwabikorwa wa FDLR, umutwe witwaje intwaro wari ukorera cyane cyane mu burasirazuba bwa Repubulika Iharanira Demokarasi ya Congo.

Yigeze gutabwa muri yombi kubera ibirego by’ibyaha byo muri RDC

Ku wa 3 Ukwakira 2010, Mbarushimana yatawe muri yombi i Paris hashingiwe ku mpapuro zo kumuta muri yombi zatanzwe n’Urukiko Mpuzamahanga Mpanabyaha, ICC. Yashinjwaga ibyaha by’intambara n’ibyaha byibasiye inyokomuntu byakorewe mu ntara za Kivu mu mwaka wa 2009.

Yoherejwe i La Haye muri Mutarama 2011, ariko nyuma yaho ICC yanze kwemeza ibirego byari bimuregwaga kubera ko ibimenyetso byari bihari bitari bihagije. Yaje gusubira mu Bufaransa.

Mu Bufaransa na bwo, yari amaze imyaka ari mu rubanza rurebana n’ibirego by’uko yaba yaragize uruhare muri Jenoside yakorewe Abatutsi. Mu 2024, ubutabera bw’u Bufaransa bwari bwahagaritse iperereza buvuga ko ibimenyetso bidahagije, ariko mu 2025 urukiko rw’ubujurire rwategetse ko iperereza risubukurwa.

Kugeza ubu, amakuru y’urupfu rwe ari gutangazwa, ariko ibisobanuro birambuye ku cyateye urupfu rwe n’igihe nyirizina yapfiriye ntibiratangazwa ku buryo burambuye .

Urupfu rwa Mbarushimana rusize amateka akomeye mu bijyanye n’imanza z’abakekwaho ibyaha bya Jenoside n’ibyaha by’intambara byo mu Rwanda no mu burasirazuba bwa RDC, kuko yari umwe mu bantu bagiye bakurikiranwa n’inzego mpuzamahanga ariko ntiyigeze ahamwa n’ibirego yari akurikiranyweho.

Salongo Richard

]]>
https://muhaburanewsline.com/2026/10/06/callixte-mbarushimana-wahoze-ayoboye-fdlr-yapfiriye-mu-bufaransa-urugendo-rwe-rwamateka-nimanza-mpuzamahanga/feed/ 0