Africa – Muhabura News Line https://muhaburanewsline.com Muhabura News Line Sat, 10 Oct 2026 18:06:54 +0000 en-US hourly 1 https://muhaburanewsline.com/wp-content/uploads/2026/09/cropped-english-logo-32x32.png Africa – Muhabura News Line https://muhaburanewsline.com 32 32 CONGO: INGABO ZA ERIK PRINCE ZAGUYE MU GICO, ABANTU BASAGA 20 BARAPFA https://muhaburanewsline.com/2026/10/10/congo-ingabo-za-erik-prince-zaguye-mu-gico-abantu-basaga-20-barapfa/ https://muhaburanewsline.com/2026/10/10/congo-ingabo-za-erik-prince-zaguye-mu-gico-abantu-basaga-20-barapfa/#respond Sat, 10 Oct 2026 18:06:53 +0000 https://muhaburanewsline.com/?p=240 Intambara yo mu burasirazuba bwa Repubulika Iharanira Demokarasi ya Congo ikomeje kugaragaza ingorane zihambaye ku matsinda y’abasirikare n’abakozi b’ibigo byigenga bishinzwe umutekano. Amakuru yatangajwe n’ibitangazamakuru avuga ko itsinda ry’abantu bari boherejwe na sosiyete Vectus Global, ifitanye isano na Erik Prince, ryagabweho igitero cy’igico mu Ntara ya Kivu y’Amajyepfo, kikaviramo bamwe kwicwa abandi bagakomereka.

Mu bakomeretse muri icyo gitero harimo Tim Kennedy, Umunyamerika wahoze ari umurwanyi w’imikino njyarugamba ya UFC, akaba azwi no kuba yarabaye mu ngabo zidasanzwe za Leta Zunze Ubumwe za Amerika. Iyi nkuru yongeye gukurura ibibazo ku mikorere y’ibigo byigenga by’umutekano, inshingano bihabwa muri Congo n’ingaruka bishobora guhura na zo mu gihe byinjiriye mu bikorwa bikorerwa ahari intambara.

1. Igico cyahitanye cyangwa kigakomeretsa abantu benshi

Nk’uko amakuru yatangajwe na Reuters abivuga, igitero cyabaye ku wa 17 Nzeri 2026 mu Ntara ya Kivu y’Amajyepfo, mu burasirazuba bwa Congo. Abantu nibura 20 bari muri iryo tsinda barishwe cyangwa barakomereka. Muri bo harimo Abanyekongo nibura barindwi ndetse n’uwahoze ari umusirikare mu ngabo zidasanzwe za Nouvelle-Zélande.

Ibyo bivuze ko igitero kitagize ingaruka ku banyamahanga gusa, ahubwo cyanagize ingaruka ku Banyekongo bari muri iryo tsinda. Icyakora, umubare nyawo w’abapfuye n’abakomeretse, amazina yabo yose n’ibihe byakurikiye igitero bigomba gutandukanywa n’amakuru ataratangazwa mu buryo burambuye.

Igitero cy’igico ni uburyo bwo kurwanya umwanzi utunguranye, akenshi hifashishijwe ahantu hihishe cyangwa inzira itsinda ryagombaga kunyuramo. Iyo igitero nk’icyo kibaye mu gace k’intambara, gishobora guhungabanya ibikorwa by’umutekano, gutuma habaho igihombo cy’abantu n’ibikoresho, ndetse kigateza impinduka mu migambi y’abari bahakorera.

2. Tim Kennedy yakomerekejwe, ajyanwa kwivuza muri Amerika

Tim Kennedy ni umwe mu bantu bazwi mu mikino njyarugamba ya MMA, cyane cyane mu irushanwa rya UFC. Yabaye kandi umusirikare mu ngabo zidasanzwe za Leta Zunze Ubumwe za Amerika, bityo akaba afite ubunararibonye mu bikorwa bya gisirikare.

Amakuru yatangajwe na Reuters avuga ko Kennedy yarashwe amasasu atatu mu kuguru ubwo itsinda yari arimo ryagabwagaho igitero. Nyuma y’icyo gitero, yajyanywe kwitabwaho kwa muganga mu bitaro bya gisirikare bya Walter Reed, biherereye hafi y’umurwa mukuru wa Amerika, Washington.

Kugeza igihe ayo makuru yatangazwaga, Kennedy yari ari kwitabwaho n’abaganga. Kuba yarakomeretse mu gikorwa cyo muri Congo byatumye abantu benshi bibaza ku miterere y’ubutumwa yari yaroherejwemo, cyane ko uruhare rw’abakozi b’ibigo byigenga by’umutekano mu burasirazuba bwa Congo rutari ruzwi neza na bose.

Icyakora, kuba yarahoze ari umurwanyi wa UFC ntibihagije kugira ngo umuntu afate ko yari ayoboye ibikorwa bya gisirikare by’iryo tsinda. Inshingano ye nyayo muri icyo gikorwa ntizari zasobanurwa mu buryo burambuye mu makuru yatangajwe.

3. Erik Prince ni muntu ki, kandi Vectus Global ikora iki muri Congo?

Erik Prince returns to the DRC amid US mineral security push - The Africa Report.com

Erik Prince

Erik Prince ni umunyemari w’Umunyamerika washinze Blackwater, ikigo cyigenga cy’umutekano cyamenyekanye cyane kubera ibikorwa byacyo mu ntambara zo muri Iraq no mu bindi bice by’isi. Nyuma yaje kugira uruhare mu bikorwa by’ibigo bitanga serivisi z’umutekano n’ubujyanama mu bya gisirikare.

Kuri iyi nshuro, izina rye ryongeye kuvugwa mu nkuru za Congo binyuze muri Vectus Global, ikigo gitanga serivisi z’umutekano n’ubujyanama. Nk’uko Reuters ibivuga, uruhare rw’iki kigo muri Congo rwagiye rwaguka, rurimo gufasha mu kurinda amafaranga ava mu bucukuzi bw’amabuye y’agaciro no gushyigikira ibikorwa by’umutekano bya Leta ya Congo.

Mu bikorwa byacyo, Vectus Global yari yaragize uruhare mu gufasha ingabo za Congo mu bijyanye n’umutekano w’umujyi wa Uvira, uherereye mu Ntara ya Kivu y’Amajyepfo, mu gihe uwo mujyi n’ibice biwukikije byari mu bibazo by’umutekano biterwa n’imirwano ihanganishije ingabo za Leta n’imitwe iyirwanya.

Uruhare nk’urwo rushyira ikigo cyigenga cy’umutekano mu gace karimo intambara, aho ibikorwa byacyo bishobora guhura n’ibitero by’imitwe yitwaje intwaro, imbogamizi z’ubutasi n’ibindi bibazo by’umutekano. Igitero cyo ku wa 17 Nzeri ni cyo cyagaragaje bwa mbere igihombo gikomeye cy’abantu cyamenyekanye mu bikorwa bya Vectus Global muri Congo.

4. Ese igico cyagabwe kuri Vectus Global cyateguwe hifashishijwe drone?

Kimwe mu bibazo byagarutsweho mu makuru ya Reuters ni uburyo abateye bashobora kuba baramenye aho itsinda rya Vectus Global riherereye.

Amakuru yatanzwe n’umwe mu bantu bakorana na Leta ya Congo yavuze ko ingabo z’u Rwanda zishobora kuba zarakurikiranye drone yakoreshwaga mu bikorwa byo kugenzura ahantu, bigatuma abari bayikoresha bamenyekana aho bari.

Icyakora, iyi ni inkuru yatanzwe n’isoko rifitanye isano n’ubutegetsi bwa Congo, si umwanzuro w’iperereza wigenga wemejwe ku mugaragaro. Nta bimenyetso birambuye byari byatangajwe ku mugaragaro byemeza neza uko igitero cyateguwe, uwagiteguye cyangwa uburyo abateye bamenye aho abo bakozi bari.

Drone zishobora gukoreshwa mu kureba uko ibintu byifashe ku rugamba, gukurikirana ingendo no gukusanya amakuru y’ubutasi. Ariko kugira ngo hemezwe ko drone ari yo yatumye igico gishoboka, hakenewe ibimenyetso byemeza inzira yakoreshejwe, amakuru yakusanyijwe n’uburyo yahujwe n’igitero.

Iki kibazo kiracyafite akamaro kuko kigaragaza ko mu ntambara zo muri Kivu y’Amajyepfo, ubumenyi bw’aho umwanzi aherereye bushobora kugira uruhare rukomeye mu guhindura uko igikorwa cya gisirikare kirangira.

5. Ni nde ukekwaho kugaba igitero?

Amakuru yatangajwe na Reuters agaragaza ko hari amasoko yo muri Leta ya Congo yagaragaje ko ingabo z’u Rwanda zishobora kuba zaragize uruhare mu gutungura iryo tsinda, zifashishije amakuru yakusanyijwe ku bikorwa byo kugenzura ahantu.

Icyakora, ibi bigomba gufatwa nk’ibirego, aho gufatwa nk’ukuri kwamaze kwemezwa. Abahagarariye Leta ya Congo, u Rwanda na AFC/M23 ntibahise batanga ibisubizo ku busabe bwa Reuters bwo kugira icyo bavuga kuri ibyo birego igihe inkuru yasohokaga.

U Rwanda rusanzwe ruhakana ibirego byo gushyigikira AFC/M23 mu buryo bwavuzwe n’abandi. Bityo, nta shingiro rihagije ryo kwemeza uwagabye icyo gitero hashingiwe kuri ayo makuru yonyine.

Kugira ngo umwanzuro uhamye uboneke, hakenewe iperereza ryigenga ryagaragaza abari kuri gahunda y’igitero, ibimenyetso byakusanyijwe aho cyabereye, n’uburyo amakuru y’ubutasi yaba yarakoreshejwe.

6. Kuki Uvira n’ibice bya Kivu y’Amajyepfo bifite akamaro?

Uvira ni umujyi w’ingenzi mu burasirazuba bwa Congo, hafi y’umupaka w’u Burundi no ku nkengero z’Ikiyaga cya Tanganyika. Umwanya wawo mu karere utuma uba ingenzi ku bijyanye n’ubwikorezi, ubucuruzi, kugenzura imihanda n’ibikorwa by’umutekano.

Kivu y’Amajyepfo kandi ifite ubutunzi bw’amabuye y’agaciro, ibintu byagiye bituma ibikorwa byo kurinda ahakorerwa ubucukuzi no kugenzura amafaranga ava muri ubwo bucukuzi bihabwa agaciro n’abashoramari ndetse n’inzego za Leta.

Mu gihe hari imirwano hagati y’ingabo za Leta ya Congo n’imitwe yitwaje intwaro, ibikorwa byo kurinda imihanda, imijyi n’ahantu hakorerwa ubucukuzi bishobora kuba igice cy’ingenzi cy’imigambi y’impande zihanganye.

Ni muri urwo rwego uruhare rwa Vectus Global rushobora gusobanurwa: ntabwo ari ugutanga serivisi z’umutekano gusa, ahubwo ni no kugira uruhare mu bikorwa bifitanye isano n’ubukungu n’ubushobozi bwa Leta bwo kugenzura umutungo wayo. Icyakora, ibi ntibihagije kugira ngo hemezwe ko buri gikorwa cy’ikigo gifitanye isano n’ubucukuzi bw’amabuye y’agaciro cyangwa ko ari cyo cyonyine kigena uko umutekano w’akarere uhagaze.

7. Igitero kivuze iki ku ruhare rw’ibigo byigenga by’umutekano?

Iyi nkuru yongeye kuzamura ikibazo cy’uruhare rw’ibigo byigenga by’umutekano mu ntambara zo muri Afurika. Ibyo bigo bishobora guhabwa akazi ko kurinda abantu, ibikorwa remezo, umutungo w’ubucukuzi cyangwa gufasha inzego za Leta mu bikorwa byihariye.

Ariko iyo bikorera mu gace karimo intambara, bishobora guhura n’ibibazo nk’ibyo ingabo zisanzwe zihura na byo: ibitero bitunguranye, amakuru y’ubutasi atuzuye, ibibazo byo gutwara abantu n’ibikoresho, ndetse n’ingaruka ku baturage.

Ikindi kibazo ni ukumenya neza inshingano z’ibyo bigo, urwego bigenzurwa na rwo, uburyo bikorana n’ingabo za Leta, n’uwishingira ibikorwa byabyo igihe habaye amakosa cyangwa abantu bakahasiga ubuzima.

Ku ruhande rwa Congo, gukoresha ibigo byigenga by’umutekano bishobora gufatwa nk’uburyo bwo kongera ubushobozi mu bikorwa bimwe na bimwe. Ariko igitero cyabaye muri Kivu y’Amajyepfo kigaragaza ko ubwo bufasha budakuraho burundu ibyago byo gukorera ahari intambara.

Ku ruhande rw’abaturage, ikibazo cy’ingenzi ni ukumenya niba ibikorwa by’umutekano bifasha kugabanya imirwano no kurinda ubuzima bwabo, cyangwa niba bishobora kongera ubwinshi bw’abafatanyabikorwa bitwaje intwaro muri ako karere.

8. Ese iki gitero gishobora kugira ingaruka ku migambi ya Vectus Global muri Congo?

Nubwo igitero cyahitanye cyangwa kigakomeretsa abantu benshi, nta makuru ahagije yatangajwe yemeza ko Vectus Global yahagaritse ibikorwa byayo muri Congo cyangwa ko yahinduye burundu imigambi yayo.

Icyakora, igihombo cy’abakozi mu gikorwa nk’iki gishobora gutuma ikigo gisuzuma uburyo gikoramo, uburyo gikusanya amakuru, uko kirinda abakozi bacyo n’uburyo gifatanya n’inzego z’umutekano z’igihugu gikoreramo.

Ikindi ni uko ibigo byigenga by’umutekano bikorera mu mahanga bishobora guhura n’ibibazo by’imikorere, izina ryabyo mu ruhame, amafaranga akenewe mu gukomeza ibikorwa n’ibibazo by’amategeko bijyanye n’inshingano zabyo.

Kugeza igihe Vectus Global izatangira ibisobanuro birambuye ku gitero, ntibikwiye kwemezwa ko yahagaritse ibikorwa, ko yatsinzwe burundu cyangwa ko igitero cyahinduye imiterere y’intambara muri rusange.

Umwanzuro

Igico cyagabwe ku itsinda rifitanye isano na Vectus Global muri Kivu y’Amajyepfo ni inkuru ikomeye ku bijyanye n’umutekano wo mu burasirazuba bwa Congo. Kuba abantu nibura 20 barishwe cyangwa bagakomereka, harimo Tim Kennedy wahoze ari umurwanyi wa UFC, bigaragaza ibyago abantu bakorera mu bikorwa by’umutekano bahura na byo muri ako karere.

Inkuru inagaragaza uruhare rugenda rwaguka rw’ibigo byigenga by’umutekano mu bikorwa bifitanye isano n’umutungo w’amabuye y’agaciro n’ubufasha Leta ya Congo ishaka mu bijyanye n’umutekano.

Ariko ibibazo by’ingenzi biracyategereje ibisubizo: ni nde wateguye igitero, ni gute abateye bamenye aho iryo tsinda riherereye, kandi ese iki gikorwa kizagira izihe ngaruka ku mikorere ya Vectus Global muri Congo?

Ibisubizo by’ibyo bibazo bizashingira ku bimenyetso bizagaragazwa n’iperereza no ku bisobanuro bizatangwa n’impande bireba

Yanditswe na RUHUMURIZA RICHARD.

]]>
https://muhaburanewsline.com/2026/10/10/congo-ingabo-za-erik-prince-zaguye-mu-gico-abantu-basaga-20-barapfa/feed/ 0
MINEMBWE: Imirwano Ikomeye Yongeye Kubura https://muhaburanewsline.com/2026/10/10/minembwe-imirwano-ikomeye-yongeye-kubura/ https://muhaburanewsline.com/2026/10/10/minembwe-imirwano-ikomeye-yongeye-kubura/#respond Sat, 10 Oct 2026 17:28:38 +0000 https://muhaburanewsline.com/?p=236 MINEMBWE, RDC — Imirwano ikomeye yongeye kubura mu bice bitandukanye bya Hauts Plateaux ya Minembwe, mu ntara ya Kivu y’Amajyepfo, kuva mu rukerera rwo kuri uyu wa Gatandatu. Amakuru aturuka mu karere agaragaza ko urugamba rukomeje gukaza umurego, aho ibitero bikorerwa mu kirere hakoreshejwe indege zitagira abapilote (drones) biherekejwe n’ibitero by’ingabo zirwanira ku butaka.

Nk’uko amakuru atangazwa n’abakurikiranira hafi ibibera muri aka karere abivuga, ihuriro ry’ingabo za FARDC, P5, FDLR na FDNB ryagabye ibitero ku birindiro by’ingabo za AFC/M23 na Twirwaneho.

Mu gihe iyi nkuru yandikwaga, amakuru yavugaga ko imirwano yari igikomeje mu bice bitandukanye by’ako karere, nta makuru ahagije yari yatangazwa ku mubare w’abaguye muri iyo mirwano cyangwa ku byangiritse.

RUGEZI: Humvikana urusaku rw’imbunda ziremereye

Mu gace ka Rugezi, amakuru MUHABURA yakiriye agaragaza ko humvikanye urusaku rw’imbunda ziremereye zirasa kure, mu buryo buzwi nka artillery shelling.

Ibi byiyongera ku makuru y’imirwano ikomeje mu bice bitandukanye bya Hauts Plateaux, bikomeza gutera impungenge ku mutekano w’abaturage batuye muri ako karere. Nta makuru yigenga ahari yemeza aho ibyo bisasu byaguye cyangwa ingaruka byagize.

MAGUNDA: Ibitero bikomeye bivugwa mu bice by’imisozi

Mu gace ka Magunda, amakuru yatangajwe mbere yavugaga ko ingabo zigera ku bihumbi bitatu zazamutse imisozi ya Munanira na Marimba.

Amakuru mashya atangwa n’abantu bavuga ko bari hafi y’ahabera imirwano avuga ko izo ngabo zagabye ibitero bikomeye mu gace ka Magunda, zigamije kwigarurira ibice bimwe na bimwe birimo na Masango.

Ayo makuru akomeza avuga ko izo ngabo zahuye n’amasasu akomeye, bamwe muri bo bagahunga mu kajagari. Icyakora, ibivugwa ku mubare w’abaguye muri iyo mirwano, ababuze irengero cyangwa ingano y’igihombo ku mpande zombi ntibirabasha kwemezwa n’amasoko yigenga.

Umutekano w’abaturage ukomeje gutera impungenge

Imirwano ikomeje muri Hauts Plateaux ya Minembwe irongera kugaragaza uko umutekano ukomeje kuba ikibazo gikomeye mu bice bimwe bya Kivu y’Amajyepfo, aho ibikorwa bya gisirikare bishobora gushyira ubuzima bw’abaturage mu kaga.

Abaturage bo muri ibyo bice bakomeje gukenera amakuru yizewe ku mutekano w’aho batuye, mu gihe hakenewe n’ingamba zirambye zo kurinda abasivili no kugabanya ingaruka z’imirwano.

MUHABURA NEWSLINE irakomeza gukurikirana amakuru y’iyi mirwano, kugira ngo ibagezeho amakuru mashya yizewe ku bibera muri Minembwe, Rugezi na Magunda.

Chief Editor

]]>
https://muhaburanewsline.com/2026/10/10/minembwe-imirwano-ikomeye-yongeye-kubura/feed/ 0
U Rwanda n’u Bubiligi: Ibanga ry’ibiganiro byasubijeho umubano wa dipolomasi https://muhaburanewsline.com/2026/10/10/u-rwanda-nu-bubiligi-ibanga-ryibiganiro-byasubijeho-umubano-wa-dipolomasi/ https://muhaburanewsline.com/2026/10/10/u-rwanda-nu-bubiligi-ibanga-ryibiganiro-byasubijeho-umubano-wa-dipolomasi/#respond Sat, 10 Oct 2026 14:59:27 +0000 https://muhaburanewsline.com/?p=230 KIGALI, u Rwanda — U Rwanda n’u Bubiligi byafashe icyemezo cyo kongera gufungura ambasade zabyo nyuma y’amezi umubano wa dipolomasi hagati y’ibihugu byombi urimo igitotsi. Iki cyemezo cyafashwe mu gihe impande zombi zitarumvikana ku bibazo bifitanye isano n’umutekano n’intambara mu burasirazuba bwa Repubulika Iharanira Demokarasi ya Congo (RDC).

Nk’uko inkuru yatangajwe ku wa 9 Ukwakira 2026 ibivuga, isubukurwa ry’uyu mubano ryateguwe mu ibanga kandi rigakorwa mu bwitonzi, mu rwego rwo gutuma ibihugu byombi bisubira mu nzira y’imikoranire ya dipolomasi, nubwo hari ibibazo bikomeye bitarakemuka.

Umubano wari umaze amezi urimo agatotsi

U Rwanda n’u Bubiligi bifitanye amateka maremare y’imibanire, ashingiye ku mateka y’akarere, ubufatanye bwa dipolomasi n’ibibazo bya politiki byagiye bivuka mu bihe bitandukanye.

Mu mezi ashize, umubano hagati ya Kigali na Bruxelles warazambye, cyane cyane bitewe n’impaka zijyanye n’intambara yo mu burasirazuba bwa RDC n’uruhare u Bubiligi buha ibibazo by’umutekano muri ako karere.

Icyakora, icyemezo cyo kongera gufungura ambasade kigaragaza ko impande zombi zahisemo gukomeza imiyoboro ya dipolomasi, aho gutegereza ko ibyo zitumvikanaho byose bibanza gukemuka.

Kuki ambasade zongeye gufungurwa ibibazo bitarakemuka?

Mu mibanire mpuzamahanga, gufungura ambasade no gukomeza ibiganiro bishobora gufasha ibihugu gucunga ibyo bitumvikanaho, kurinda inyungu z’abaturage babyo no gukomeza imikoranire mu nzego zitandukanye.

Ku Rwanda n’u Bubiligi, iki cyemezo ntigisobanura byanze bikunze ko impande zombi zamaze kumvikana ku bibazo byose bijyanye na RDC. Ahubwo, gishobora gusobanura ko bahisemo gukomeza gukemura ayo makimbirane binyuze mu nzira za dipolomasi.

Ni ngombwa gutandukanya isubukurwa ry’imirimo ya ambasade no gukemuka burundu kw’impaka za politiki. Ambasade zishobora kongera gukora mu gihe ibihugu bikomeje kutumvikana ku bibazo bimwe na bimwe.

Intambara yo muri RDC ikomeje kuba ingingo ikomeye

Ibibazo by’umutekano mu burasirazuba bwa RDC biri mu ngingo zikomeye zirebwa n’imibanire hagati y’ibihugu byo mu karere n’abafatanyabikorwa mpuzamahanga.

U Bubiligi bumaze igihe bugira uruhare mu biganiro bya politiki bijyanye n’akarere k’Ibiyaga Bigari, mu gihe u Rwanda rwakunze kugaragaza impungenge zarwo ku mutekano warwo, cyane cyane ku bijyanye n’imitwe yitwaje intwaro ikorera mu burasirazuba bwa RDC.

Ku rundi ruhande, ubutegetsi bwa Kinshasa bumaze igihe bushinja u Rwanda kugira uruhare mu ntambara yo mu burasirazuba bwa Congo. Kigali yahakanye ibyo birego mu bihe bitandukanye, igaragaza ko ikibazo cy’umutekano w’akarere kigomba gukemurwa harebwa n’impungenge z’ibihugu byose birebwa na cyo.

Izi mpaka zigaragaza impamvu umubano hagati y’ibihugu by’i Burayi n’ibyo mu karere k’Ibiyaga Bigari ushobora kugira ingaruka ku biganiro bigamije kugarura amahoro muri RDC.

Ese ni intangiriro y’umubano mushya?

Isubukurwa ry’imirimo ya ambasade rishobora gutanga umwanya mushya wo kuganira ku bibazo byari byarazambije umubano hagati ya Kigali na Bruxelles.

Ariko intambwe izakurikiraho izashingira ku bushake bw’impande zombi bwo gukomeza ibiganiro, gucunga ibyo zitumvikanaho no gushaka uburyo bwo gukorana mu gihe zikomeje kugira ibitekerezo bitandukanye ku bibazo by’umutekano mu karere.

Kuri ubu, icyemezo cyo kongera gufungura ambasade ni intambwe igaragara mu gusubizaho imiyoboro ya dipolomasi. Icyakora, amakuru arambuye ku biganiro byagejeje impande zombi kuri iki cyemezo, amasezerano yaba yarumvikanyweho n’ingamba zizakurikiraho aracyakenewe kugira ngo hamenyekane neza aho uyu mubano werekeza.

MUHABURA NEWSLINE — Amakuru, isesengura n’iterambere ry’akarere k’Ibiyaga Bigari.

]]>
https://muhaburanewsline.com/2026/10/10/u-rwanda-nu-bubiligi-ibanga-ryibiganiro-byasubijeho-umubano-wa-dipolomasi/feed/ 0
RDC: Raporo za Loni zongera gushyira u Rwanda ku ku ntambara Kigali igaragaza impungenge z’umutekano wayo https://muhaburanewsline.com/2026/10/10/rdc-raporo-za-loni-zongera-gushyira-u-rwanda-ku-ku-ntambara-kigali-igaragaza-impungenge-zumutekano-wayo/ https://muhaburanewsline.com/2026/10/10/rdc-raporo-za-loni-zongera-gushyira-u-rwanda-ku-ku-ntambara-kigali-igaragaza-impungenge-zumutekano-wayo/#respond Sat, 10 Oct 2026 14:16:15 +0000 https://muhaburanewsline.com/?p=227 Intambara yo mu burasirazuba bwa Repubulika Iharanira Demokarasi ya Congo ikomeje guteza impaka zikomeye ku ruhare rw’u Rwanda, ibikorwa by’umutwe wa M23, umutekano w’imipaka n’ishyirwa mu bikorwa ry’amasezerano y’amahoro. Raporo z’impuguke za Loni zishinja u Rwanda gufasha M23 mu bikorwa bya gisirikare, mu gihe Leta y’u Rwanda ivuga ko impungenge zayo zishingiye ku mutekano w’igihugu, cyane cyane ku mutwe wa FDLR.

Iyi nkuru ya MUHABURA NEWSLINE irasesengura ibivugwa muri raporo zemewe, imyanzuro y’Umuryango w’Abibumbye, ibisobanuro by’u Rwanda n’imbaraga ziri gushyirwa mu biganiro by’amahoro. Itandukanya ibimaze kwemezwa n’inzego zibifitiye ububasha n’ibirego bikomeje kugibwaho impaka.

1. Raporo y’impuguke za Loni ishinja u Rwanda gufasha M23

Ku wa 2 Nyakanga 2025, ibitangazamakuru mpuzamahanga birimo Reuters byatangaje ibyavuye muri raporo y’impuguke za Loni ku kibazo cy’umutekano muri RDC. Iyo raporo yashinjaga u Rwanda kugira uruhare mu gufasha M23, harimo ibijyanye n’amahugurwa ya gisirikare, ibikoresho n’ubufasha bwafashije uwo mutwe mu bikorwa byawo byo kwigarurira ibice bitandukanye byo mu burasirazuba bwa Congo. Impuguke zanavugaga ko u Rwanda rwagize uruhare mu gufata ibyemezo bya gisirikare bya M23.

Ibyo birego bifite uburemere kuko bishingiye ku iperereza ry’impuguke z’Umuryango w’Abibumbye zishinzwe gukurikirana ibihano n’umutekano muri RDC. Icyakora, ni ngombwa gutandukanya ibyo impuguke zivuga mu raporo n’imyanzuro y’urukiko ku nshingano z’amategeko z’igihugu runaka.

Mu gusubiza ibyo birego, umuvugizi wa Guverinoma y’u Rwanda, Yolande Makolo, yabwiye Reuters ko raporo yari ivuguruza cyangwa igoreka impungenge z’u Rwanda z’igihe kirekire ku mutekano warwo. Yashimangiye ko ikibazo cya FDLR n’imitwe ifitanye isano na yo gisaba ko u Rwanda rukomeza ingamba zo kwirinda.

Icyo iki kibazo gisobanuye ni uko impaka zitakiri iz’amagambo gusa: zishingiye ku makuru y’iperereza, ibirego bya dipolomasi, ibisobanuro by’inzego za Leta n’ibikorwa byo kugenzura iyubahirizwa ry’amasezerano y’amahoro.

2. Umuryango w’Abibumbye wasabye U Rwanda guhagarika gufasha M23

Ku wa 21 Gashyantare 2025, Akanama k’Umuryango w’Abibumbye gashinzwe Umutekano kemeje ku bwumvikane umwanzuro wa 2773, wamagana ibitero bya FDLR mu burasirazuba bwa RDC.

Muri uwo mwanzuro, Akanama kasabye M23 guhagarika imirwano no kuva mu bice igenzura, ndetse gasaba Ingabo z’u Rwanda guhagarika gufasha uwo mutwe no kuva ku butaka bwa Congo nta yandi mananiza. Nanone, kasabye impande zombi gusubira mu biganiro bya dipolomasi kugira ngo haboneke igisubizo kirambye.

Uyu ni umwanzuro wemejwe n’ibihugu 15 bigize Akanama k’Umuryango w’Abibumbye gashinzwe Umutekano. Ni ikimenyetso gifatika cy’uko impungenge ku ruhare rw’u Rwanda mu ntambara ya RDC zagejejwe ku rwego rwo hejuru rw’ubuyobozi bw’umutekano mpuzamahanga.

Ariko kandi, kugira ngo inkuru itange ishusho yuzuye, ni ngombwa kumenya ko uwo mwanzuro utari urubanza rw’urukiko rwemeje ku giti cyarwo inshingano z’amategeko z’u Rwanda ku byaha byose bivugwa muri iyi ntambara.

3. Ikibazo cya FDLR: Impamvu u Rwanda rugaragaza mu gusobanura ingamba zarwo

U Rwanda rumaze igihe rugaragaza FDLR nk’ikibazo gikomeye cy’umutekano warwo. Uwo mutwe ufite inkomoko mu bahoze ari abarwanyi n’abandi bantu bahungiye muri RDC nyuma ya Jenoside yakorewe Abatutsi mu 1994; impuguke za Loni zivuga ko urimo abantu bagize uruhare muri Jenoside.

Kigali ivuga ko kuba uwo mutwe ukorera muri Congo, hamwe n’ibirego by’uko hari ubufatanye bwawo n’ibice bimwe by’ingabo za RDC, bituma igomba gufata ingamba zo kurinda umutekano w’igihugu. Ku rundi ruhande, ubuyobozi bwa Kinshasa n’impuguke mpuzamahanga bishinja u Rwanda gukoresha icyo kibazo nk’impamvu yo kugira uruhare mu bikorwa bya M23.

Raporo y’impuguke za Loni yatangajwe muri Nyakanga 2026 yongeye kugaragaza ko impande zitandukanye zitubahirije ibyo ziyemeje mu masezerano y’amahoro. Yavuze ko ingabo za RDC zakomeje ubufatanye na FDLR, mu gihe u Rwanda na rwo rwashinjwaga gukomeza gufasha M23 no kugira ingabo mu burasirazuba bwa Congo.

Ibi byerekana ko ikibazo cy’umutekano kitagomba gusuzumwa ku ruhande rumwe gusa. Iperereza ryimbitse rikwiye kureba ibimenyetso by’ubufatanye hagati y’ingabo za RDC na FDLR, ibimenyetso by’ubufasha u Rwanda rushinjwa guha M23, n’ingamba buri gihugu cyiyemeje gufata kugira ngo gikureho izo mpungenge.

4. Amasezerano ya Washington: Ese impande zombi zirayubahiriza?

Ku wa 27 Kamena 2025, u Rwanda na RDC byashyize umukono ku masezerano y’amahoro i Washington, hagamijwe kugabanya umwuka mubi no gushyiraho inzira yo gukemura ibibazo by’umutekano hagati y’ibihugu byombi.

Nyuma y’ayo masezerano, ibiganiro byakomeje ku buryo bwo kuyashyira mu bikorwa. Itangazo ry’inama ya gatanu y’Urwego Ruhuriweho rushinzwe Guhuza ibikorwa by’umutekano, yabereye i Genève ku wa 15–16 Nyakanga 2026, rivuga ko u Rwanda na RDC byongeye kwiyemeza gushyira mu bikorwa amasezerano ya Washington, harimo ingamba zo guhangana na FDLR no gukuraho ingamba za gisirikare z’ubwirinzi mu buryo bwumvikanyweho. Impande zaganiriye kandi ku buryo bwo kugenzura iyubahirizwa ry’amasezerano.

Icyakora, kuba ibihugu byarashyize umukono ku masezerano ntibihita bisobanura ko intambara yarangiye. Raporo y’impuguke za Loni yo muri Nyakanga 2026, nk’uko Associated Press yabitangaje, yavuze ko impande zitandukanye zakomeje kurenga ku byo ziyemeje, zirimo u Rwanda rushinjwa gufasha M23 na RDC ishinjwa gukomeza gukorana na FDLR.

Bityo, kimwe mu bibazo bikomeye bisigaye ni ukumenya niba hazashyirwaho uburyo bwigenga bwo kugenzura aho ingabo ziri, uko ziva mu bice by’intambara, n’uko ubufasha buhabwa imitwe yitwaje intwaro buhagarikwa.

5. Amabuye y’agaciro: Ese hari inyungu z’ubukungu zifitanye isano n’intambara?

Uburasirazuba bwa RDC bukungahaye ku mabuye y’agaciro arimo zahabu, coltan n’andi akoreshwa mu nganda zitandukanye. Ibyo bituma ubukungu bw’ako karere buba kimwe mu bibazo bigomba gukurikiranwa mu iperereza ku ntambara.

Raporo y’impuguke za Loni yo mu 2026, nk’uko Associated Press yabitangaje, yavuze ko amabuye y’agaciro acukurwa mu gace ka Rubaya no mu bindi birombe byo muri Masisi yakomeje kunyuzwa mu nzira z’ubucuruzi zerekeza mu Rwanda, kandi ko M23 yubaka ubukungu bw’ahantu igenzura. Iyo raporo yanavuze ko ibigo bifitanye isano n’u Rwanda bifite uruhare mu bucuruzi bw’ayo mabuye.

Leta Zunze Ubumwe za Amerika zafatiye ibihano Gasabo Gold Refinery yo mu Rwanda, ziyishinja kuba mu rusobe rw’ubucuruzi bufitanye isano na M23. Ibi byatangajwe na Associated Press muri Nyakanga 2026. Ibihano ni icyemezo cy’ubuyobozi bwabifashe; ntibigomba guhita bifatwa nk’urubanza rw’urukiko rwemeje icyaha.

Kugira ngo iperereza ku bukungu bw’intambara ryuzure, hakenewe kugenzura inkomoko y’amabuye y’agaciro, inyandiko z’imisoro n’ibyoherezwa mu mahanga, amasosiyete acuruza ayo mabuye, n’uko amafaranga ava muri ubwo bucuruzi akoreshwa. Ni ngombwa kandi guha ibigo biregwa amahirwe yo gusubiza ibirego birebana na byo.

6. Abaturage ni bo bakomeje kwishyura ikiguzi cy’intambara

Nubwo impaka nyinshi zibanda ku Rwanda, RDC, M23, FDLR n’ingabo z’ibihugu bitandukanye, abaturage bo mu burasirazuba bwa Congo ni bo bahura n’ingaruka zikomeye z’imirwano.

Raporo y’impuguke za Loni yasobanuwe na Associated Press muri Nyakanga 2026 yagaragaje ko ihohoterwa rishingiye ku gitsina, kwimura abaturage ku gahato n’indi mibabaro ijyanye n’intambara bikomeje kuba ikibazo gikomeye mu bice bigenzurwa na FARDC . Iyo raporo yanagaragaje ihohoterwa rikorwa n’izindi mpande zirwana.

Ibi bisaba ko iperereza ritagarukira ku kumenya uruhande rwagize uruhare mu gutangiza cyangwa gukomeza imirwano gusa. Rigomba no gukurikirana ibyaha byakorewe abasivili, abahohotewe, abimuwe n’ababuze ababo, hagashakwa ibimenyetso bishobora gukoreshwa mu butabera.

7. Ibibazo bikomeye bisaba ibisubizo

Kugira ngo amahoro arambye aboneke, hari ibibazo bikwiye gukurikiranwa n’abanyamakuru, abashakashatsi n’inzego zishinzwe ubutabera:

  • Ni ibihe bimenyetso byigenga byemeza cyangwa bigahinyuza ubufasha bwa gisirikare u Rwanda rushinjwa guha M23?
  • Ni izihe ngamba zifatika zafashwe mu gukuraho FDLR n’ubufatanye iyo ari yo yose ifitanye n’ingabo za RDC?
  • Ese amasezerano ya Washington azashyirwa mu bikorwa mu buryo bushobora kugenzurwa n’urwego rwigenga?
  • Ni nde ufite inshingano ku ihohoterwa rikorerwa abasivili, kandi ni izihe manza cyangwa iperereza byamaze gukorwa?
  • Ese ubucuruzi bw’amabuye y’agaciro bufitanye isano n’intambara buragenzurwa bihagije?

Ibi ni ibibazo bigomba gusubizwa hakoreshejwe inyandiko, ibimenyetso bifatika n’ibisobanuro by’impande zirebwa na byo, aho gushingira ku bivugwa ku mbuga nkoranyambaga gusa.

Ikibazo cy’uruhare rw’u Rwanda mu ntambara yo mu burasirazuba bwa RDC gikomeje kuba kimwe mu bibazo bikomeye by’umutekano mu karere k’Ibiyaga Bigari. Raporo z’impuguke za Loni n’imyanzuro y’Akanama gashinzwe Umutekano byagaragaje ibirego bikomeye ku bufasha u Rwanda rushinjwa guha M23. Kigali yo igaragaza ko impungenge zayo zishingiye ku mutekano w’igihugu no ku kibazo cya FDLR.

Kugeza igihe ibibazo byose bizasubirizwa n’ibimenyetso byigenga n’ubutabera, ni ngombwa gutandukanya ibirego, ibisobanuro by’impande zirebwa na byo n’ibyemejwe n’inzego zibifitiye ububasha.

Ikintu kidashidikanywaho ni uko abaturage bakeneye amahoro, umutekano n’ubutabera. Ibyo bizagerwaho igihe ibihugu byombi bizubahiriza ibyo byiyemeje, imitwe yitwaje intwaro ikareka ibikorwa byangiza abasivili, kandi abakekwaho ibyaha bagakurikiranwa hakurikijwe amategeko.

MUHABURA NEWSLINE

]]>
https://muhaburanewsline.com/2026/10/10/rdc-raporo-za-loni-zongera-gushyira-u-rwanda-ku-ku-ntambara-kigali-igaragaza-impungenge-zumutekano-wayo/feed/ 0
Minembwe: Drones za FARDC na FDNB zongeye kuvugwaho ibitero https://muhaburanewsline.com/2026/10/10/minembwe-drones-za-fardc-na-fdnb-zongeye-kuvugwaho-ibitero/ https://muhaburanewsline.com/2026/10/10/minembwe-drones-za-fardc-na-fdnb-zongeye-kuvugwaho-ibitero/#respond Sat, 10 Oct 2026 13:19:01 +0000 https://muhaburanewsline.com/?p=224 Ibitero bivugwa ko byagabwe na drones z’ingabo za Repubulika Iharanira Demokarasi ya Congo (FARDC), zifatanyije n’ingabo z’u Burundi (FDNB), byongeye kuvugwa mu gace ka Minembwe, mu misozi miremire ya Kivu y’Amajyepfo. Ibi bibaye mu gihe umutekano w’abaturage bo muri aka karere ukomeje kuba ikibazo gikomeye.

Amakuru yatanzwe avuga ko drones za FARDC na FDNB zongeye kwibasira agace ka Minembwe, gaherereye muri teritwari ya Fizi, mu Ntara ya Kivu y’Amajyepfo, mu burasirazuba bwa RDC.

Icyakora, amakuru arambuye ku gihe nyirizina ibyo bitero byagabweho, ahantu byibasiwe, ibyo byangije ndetse n’uko byagize ingaruka ku baturage ntaramenyekana neza.

Minembwe ikomeje kugarukwaho mu makimbirane yo mu burasirazuba bwa RDC

Agace ka Minembwe kari mu bice by’uburasirazuba bwa RDC bimaze igihe birebwa n’umutekano muke n’amakimbirane ahuza imitwe yitwaje intwaro n’ingabo za Leta, mu gihe uruhare rw’ingabo z’ibihugu by’abaturanyi na rwo rwagiye ruvugwaho mu bibazo by’umutekano w’ako karere.

Amakuru avuga ko drones zongeye kugaba ibitero muri Minembwe arongera kuzamura impungenge ku mutekano w’abaturage, cyane cyane abatuye hafi y’ahantu hashobora kubera imirwano.

Mu bihe nk’ibi, kurinda abasivili no kwirinda ibitero byabagiraho ingaruka ni inshingano ikomeye ku mpande zose ziri mu makimbirane. Ibyangiritse, niba bihari, n’umubare w’ababa bakomerekeye cyangwa bagapfira muri ibyo bitero bigomba kumenyekana binyuze mu makuru yizewe.

Ibitero bivugwa bisaba iperereza n’igenzura ryigenga

Nubwo amakuru yatanzwe avuga ko FARDC na FDNB ari zo zagabye ibyo bitero, birakenewe ko ayo makuru yemezwa n’amasoko yigenga, hakamenyekana aho byabereye, igihe byabereye n’ingaruka byagize.

Kugeza ubu, nta makuru ahagije yatanzwe yemeza umubare wa drones zakoreshejwe, ibirindiro byibasiwe cyangwa niba hari abasivili bahuye n’ingaruka zabyo.

Ikibazo gikomeye ni ukumenya niba ibi bitero byongeye gushyira abaturage ba Minembwe mu kaga, n’ingamba zizafatwa kugira ngo umutekano wabo urindwe.

Abaturage bo muri aka karere bakeneye umutekano urambye, kurindwa kw’ibyabo no kubona amakuru yizewe ku bibazo bibugarije.

MUHABURA TV RWANDA — Amakuru yizewe, asesenguwe kandi atangwa mu buryo bw’umwuga.

]]>
https://muhaburanewsline.com/2026/10/10/minembwe-drones-za-fardc-na-fdnb-zongeye-kuvugwaho-ibitero/feed/ 0
Kabila yongeye kwibasira Tshisekedi, amusezeranya ku mukura ku butegetsi https://muhaburanewsline.com/2026/10/10/kabila-yongeye-kwibasira-tshisekedi-amusezeranya-ku-mukura-ku-butegetsi/ https://muhaburanewsline.com/2026/10/10/kabila-yongeye-kwibasira-tshisekedi-amusezeranya-ku-mukura-ku-butegetsi/#respond Sat, 10 Oct 2026 12:59:34 +0000 https://muhaburanewsline.com/?p=221 Uwahoze ari Perezida wa Repubulika Iharanira Demokarasi ya Congo, Joseph Kabila, yongeye kunenga imiyoborere y’uwamusimbuye, Félix Tshisekedi, avuga ku bibazo byugarije igihugu, mu gihe atarasobanura neza ibikorwa ateganya gushyira mu bikorwa mu minsi iri imbere.

Ku wa 9 Ukwakira 2026, Joseph Kabila yongeye kugira icyo atangaza ku miterere ya politiki ya Repubulika Iharanira Demokarasi ya Congo (RDC), anenga ibyagezweho n’ubutegetsi bwa Perezida Félix Tshisekedi, ashimangira ko igihugu gikeneye ingamba zifatika zo kugikura mu bibazo kirimo.

Mu butumwa bwe, Kabila yavuze ko mu masaha, iminsi n’ibyumweru biri imbere azatangaza ibikorwa bifatika bigamije, nk’uko yabivuze, “gukiza igihugu.”

Icyakora, ntiyahise asobanura mu buryo burambuye ibyo bikorwa bizaba bigizwe na byo, abazabigiramo uruhare cyangwa uburyo bizashyirwa mu bikorwa. Ibyo bituma hakomeza kwibazwa ku cyerekezo cya politiki ahisemo gukurikiza n’uruhare ashaka kugira mu bihe biri imbere bya RDC.

Kabila na Tshisekedi: umwuka wa politiki ukomeje kuba mubi

Joseph Kabila yayoboye RDC kuva mu 2001 kugeza mu 2019, mbere yo gusimburwa na Félix Tshisekedi, watangiye kuyobora igihugu muri Mutarama 2019.

Kuva icyo gihe, umubano wa politiki hagati y’impande zombi wagiye uhinduka, cyane cyane mu gihe havukaga kutumvikana ku miyoborere y’igihugu, imiterere y’ubutegetsi n’ibibazo by’umutekano.

Kongera kugaragara kwa Kabila mu biganiro bya politiki no kunenga ubutegetsi bwa Tshisekedi bishobora gufatwa nk’ikimenyetso cy’uko akomeje gushaka kugira ijambo mu biganiro byerekeye ahazaza h’igihugu. Icyakora, nta gihamya ihari muri aya magambo yonyine yerekana neza ingamba za politiki azafata.

Ni izihe ngamba Kabila ashobora gutangaza?

Amagambo ya Kabila agaragaza ko ashaka gutangaza ibikorwa bifatika, ariko kugeza ubu nta bisobanuro birambuye birimo byerekana niba ibyo bikorwa bizaba iby’imiyoborere, politiki, ubukungu cyangwa ubundi buryo bwo guhangana n’ibibazo bya RDC.

Ikibazo gikomeye gisigaye ni ukumenya niba azagarukira ku kunenga imiyoborere ya Tshisekedi cyangwa niba azashyira imbere gahunda isobanutse, igaragaza ibyo ashaka guhindura n’uburyo yabigeraho.

Mu gihe RDC ikomeje guhangana n’ibibazo by’umutekano n’amakimbirane ya politiki, amagambo y’abayobozi n’abahoze ku butegetsi akomeje gukurikiranwa, cyane cyane iyo avugwamo gahunda zo guhindura icyerekezo cy’igihugu.

Yanditswe na Ruhumuriza Richard

]]>
https://muhaburanewsline.com/2026/10/10/kabila-yongeye-kwibasira-tshisekedi-amusezeranya-ku-mukura-ku-butegetsi/feed/ 0
RDC: Kinshasa na Perenco mu ntambara y’amafaranga ya miliyari 4.4 z’amadolari https://muhaburanewsline.com/2026/10/10/rdc-kinshasa-na-perenco-mu-ntambara-yamafaranga-ya-miliyari-4-4-zamadolari/ https://muhaburanewsline.com/2026/10/10/rdc-kinshasa-na-perenco-mu-ntambara-yamafaranga-ya-miliyari-4-4-zamadolari/#respond Sat, 10 Oct 2026 06:47:11 +0000 https://muhaburanewsline.com/?p=218 Guverinoma ya Repubulika Iharanira Demokarasi ya Congo yasabye sosiyete ya peteroli Perenco kwishyura miliyari 4.4 z’amadolari ya Amerika, mu makimbirane ashingiye ku misoro, amahoro ya gasutamo n’ibihano by’amafaranga. Iyi sosiyete yo ntiyemera ayo mafaranga, ikavuga ko umwenda yemera ari miliyoni 5 z’amadolari gusa.

Nk’uko ikinyamakuru Africa Intelligence cyabitangaje ku wa 7 Ukwakira 2026, aya makimbirane ari hagati ya Leta ya Congo n’itsinda rya Perenco rifite inkomoko mu Bufaransa no mu Bwongereza, rikaba ari ryo sosiyete yonyine ikora ubucukuzi bwa peteroli iri mu bikorwa muri icyo gihugu.

Iyi dosiye ikomeye y’imari yagejejwe kuri Doudou Fwamba Likunde Li-Botayi, Minisitiri w’Imari wa Congo, mu gihe impande zombi zishaka kuganira kugira ngo zibone umuti w’aya makimbirane.

Miliyari 4.4 z’amadolari Leta isaba Perenco zaturutse he?

Igenzura ry’imisoro ryakozwe n’Urwego rw’Igihugu rushinzwe Igenzura ry’Imari ya Leta, IGF, ryasuzumye ibigo bitanu bifitanye isano na Perenco bikorera muri Congo.

Nyuma y’iryo genzura, inzego za Leta zagaragaje ko amafaranga asabwa agera kuri miliyari 4.4 z’amadolari, arimo imisoro, amafaranga ya gasutamo n’ibihano bijyanye n’ibyo Leta ivuga ko ari amakosa yakozwe.

Muri ayo mafaranga:

  • Miliyari 2.2 z’amadolari: amafaranga asabwa n’urwego rushinzwe kwishyuza amafaranga yinjira mu isanduku ya Leta, DGRAD, ajyanye n’ibirego byo kohereza peteroli hanze hatabanje kuboneka uruhushya rubiteganywa.
  • Miliyari 1.8 z’amadolari: amafaranga urwego rwa gasutamo, DGDA, rusaba kubera ibirego by’uko hatatanzwe inyandiko za gasutamo zisabwa.
  • Miliyoni 336 z’amadolari: imisoro y’inyongera isabwa n’urwego rw’imisoro, DGI.
  • Miliyoni 280 z’amadolari: andi mafaranga yari akiri mu isuzumwa.

Iyi mibare igaragaza ko igice kinini cy’amafaranga Leta isaba kigizwe n’ibihano n’amafaranga ajyanye n’amakimbirane y’imisoro na gasutamo. Icyakora, ibyo birego ntibivuze ko Perenco yamaze guhamywa n’urukiko ibyaha by’imisoro cyangwa gasutamo.

Perenco yo yemera miliyoni 5 z’amadolari gusa

Ku ruhande rwayo, Perenco ntiyemera umubare w’amafaranga Leta ya Congo iyisaba. Iyi sosiyete ivuga ko amafaranga yemera ko igomba kwishyura ari miliyoni 5 z’amadolari, umubare uri kure cyane ya miliyari 4.4 z’amadolari Kinshasa ivuga.

Perenco inavuga ko ibikorwa byayo muri Congo byahuye n’ibibazo by’umutekano, birimo ibikorwa byo kwangiza imiyoboro ya peteroli, kwiba peteroli no kuyicuruza mu buryo bunyuranyije n’amategeko.

Iyi sosiyete ivuga ko mu myaka itanu ishize habaye ibikorwa byo kuyibangamira bigera kuri 550. Ibyo birego na byo biri mu bisobanuro itanga ku bibazo byugarije ibikorwa byayo.

Kinshasa ishaka ko ibiganiro bitanga umusaruro

Ku wa 21 Nzeri 2026, Minisitiri w’Imari Doudou Fwamba yakiriye intumwa za Perenco zari ziyobowe na Ludovic Malcoste, umuyobozi mukuru w’iyi sosiyete muri Congo. Malcoste kandi yagiranye ibiganiro na Acacia Bandubola Mbongo, Minisitiri wa Leta ushinzwe iby’ubucukuzi bwa peteroli.

Intego y’ibi biganiro ni ukugerageza kugera ku bwumvikane bitarenze impera z’Ukwakira 2026.

Amakuru yatangajwe avuga ko, mu ibaruwa yo ku wa 4 Kanama 2026, Minisitiri w’Imari yari yahagaritse by’agateganyo gukurikirana dosiye mu rwego rwo guha impande zombi umwanya wo kuganira no gushaka ubwumvikane.

Ibibazo by’ibidukikije na byo biri mu biganiro

Uretse amakimbirane y’imisoro na gasutamo, ibikorwa bya Perenco mu gace ka Muanda, mu Ntara ya Kongo-Central, binavugwaho ibibazo by’ingaruka ku bidukikije.

Igenzura ry’ibidukikije ryatumijwe na Guverinoma ya Congo ryagaragaje ingaruka mbi zishobora kuba zaratewe n’ibikorwa bya peteroli ku butaka no ku bwiza bw’umwuka muri ako gace.

Ibi bishobora gutuma ibiganiro hagati ya Leta na Perenco bitagarukira gusa ku mafaranga asabwa, ahubwo bikareba n’inshingano z’iyi sosiyete mu kurengera ibidukikije no gukemura ibibazo bivugwa ko byatewe n’ibikorwa byayo.

Ese Perenco izishyura miliyari 4.4 z’amadolari?

Iyi dosiye igaragaza itandukaniro rinini hagati y’amafaranga Leta ya Congo isaba n’ayo Perenco yemera. Kinshasa isaba miliyari 4.4 z’amadolari, mu gihe iyi sosiyete ivuga ko umwenda yemera ari miliyoni 5 z’amadolari.

Uko impande zombi zizagabanya iri tandukaniro bizashingira ku bimenyetso, ibisobanuro by’amategeko agenga imisoro na gasutamo, ndetse n’umusaruro w’ibiganiro biteganyijwe kurangira mu mpera z’Ukwakira.

Icyakora, kugeza ubu, nta mwanzuro wa nyuma watangajwe ugaragaza amafaranga Perenco izishyura cyangwa niba impande zombi zizagera ku bwumvikane.

MUHABURA NEWSLINE — Amakuru y’ubukungu, politiki n’iterambere ashingiye ku makuru agenzuwe.

]]>
https://muhaburanewsline.com/2026/10/10/rdc-kinshasa-na-perenco-mu-ntambara-yamafaranga-ya-miliyari-4-4-zamadolari/feed/ 0
Amerika ishinja Abayobozi ba Kenya kugira uruhare mu kohereza abarenga 1.000 kurwanira u Burusiya https://muhaburanewsline.com/2026/10/10/amerika-ishinja-abayobozi-ba-kenya-kugira-uruhare-mu-kohereza-abarenga-1-000-kurwanira-u-burusiya/ https://muhaburanewsline.com/2026/10/10/amerika-ishinja-abayobozi-ba-kenya-kugira-uruhare-mu-kohereza-abarenga-1-000-kurwanira-u-burusiya/#respond Sat, 10 Oct 2026 06:33:39 +0000 https://muhaburanewsline.com/?p=213 Raporo nshya ya Leta Zunze Ubumwe za Amerika yashinje bamwe mu bayobozi ba Kenya gufatanya n’ibigo bishakira abantu akazi ndetse n’abayobozi b’Abarusiya, mu gushaka no kohereza Abanyakenya barenga 1.000 kujya kurwanira ingabo z’u Burusiya mu ntambara yo muri Ukraine.

Ibi biri muri raporo ya Amerika y’umwaka wa 2026 ku bucuruzi bw’abantu, izwi nka Trafficking in Persons Report, yashyizwe ahagaragara ku wa 8 Ukwakira 2026. Iyo raporo igaragaza impungenge z’uko bamwe mu bayobozi ba Kenya bashobora kuba baragize uruhare mu gushakira u Burusiya abantu binyuze mu nzira z’uburiganya.

Abantu bashakirwaga akazi, bakisanga mu gisirikare cy’u Burusiya

Raporo ivuga ko bamwe mu Banyakenya bashutswe n’amasezerano y’akazi gahemba neza mu rwego rw’umutekano cyangwa ubwubatsi mu Burusiya. Nyuma yo kuhagera, ngo hari abashyizweho igitutu kugira ngo basinye amasezerano yo kujya mu gisirikare cy’u Burusiya.

Abashinzwe gushaka abakozi bakekwaho gukorana n’abantu bafite aho bahuriye n’inzego za Leta, mu gihe bamwe mu bashakaga akazi bashobora kuba baragiye mu Burusiya batazi ko bagiye kujya ku rugamba.

Iyi raporo inenga ubutegetsi bwa Kenya kuba butarafashe ingamba zikomeye zihagije ku bigo bimwe bishakira abantu akazi bikekwaho kugira uruhare muri ibyo bikorwa. Ivuga kandi ko hari ibirego by’uko ibigo bimwe bifitanye isano n’abakozi ba Leta bitigeze bihanishwa ibihano bikomeye bijyanye n’ibyaha bikekwaho.

Abanyakenya bishwe cyangwa baburiwe irengero

Ikibazo cy’Abanyakenya bajya kurwanira u Burusiya cyakomeje gufata indi ntera, nyuma y’uko imiryango y’abagiye muri Ukraine isabye ubutegetsi bwa Kenya kubafasha kumenya amakuru y’ababo no gutahuka kw’abarokotse.

Ku wa 8 Ukwakira 2026, Minisitiri w’Ububanyi n’Amahanga wa Kenya, Musalia Mudavadi, yabwiye abagize komisiyo ihuriweho ya Sena ishinzwe umurimo n’ingabo ko Abanyakenya 354 bari bamaze kumenyekana ko bagize uruhare muri iyo ntambara.

Muri bo, 77 bavugwaga ko bari ku rugamba, 38 bari mu bigo bya gisirikare, naho 52 bakaba bari ahantu hataramenyekana cyangwa amakuru yabo atarashyirwa mu byiciro bisobanutse. Abandi 34 bari mu bitaro, 62 bari baratashye, batanu bafashwe mpiri muri Ukraine, naho umwe yari afunzwe.

Iyi mibare igaragaza ko ikibazo gifite ingaruka ku miryango myinshi, cyane cyane ababyeyi n’abashakanye bamaze igihe badafite amakuru y’ababo.

Kenya na yo yari yaragaragaje impungenge

Muri Gashyantare 2026, raporo y’urwego rw’ubutasi rwa Kenya yari yagaragaje ko Abanyakenya barenga 1.000 bashobora kuba baragiye kurwanira u Burusiya mu ntambara yo muri Ukraine. Iyo raporo yavugaga ko abashaka abakozi bashobora kuba barakoranye n’abantu bo mu nzego za Leta kugira ngo borohereze abajya mu Burusiya.

Ku rundi ruhande, Ambasade y’u Burusiya muri Kenya yari yarahakanye ko Leta y’u Burusiya igira uruhare mu gushaka Abanyakenya binyuranyije n’amategeko. U Burusiya bwavuze ko abanyamahanga bashobora kwinjira mu gisirikare cyabwo ku bushake bwabo, hakurikijwe amategeko abigenga.

Ese hari abayobozi bazabiryozwa?

Raporo ya Amerika yongeye gushyira igitutu ku nzego za Kenya kugira ngo hakorwe iperereza ryimbitse ku buryo abantu bashakishwaga, ababahaga amasezerano y’akazi n’uruhare rushobora kuba rwaragize bamwe mu bakozi ba Leta.

Icyakora, ibivugwa muri raporo ni ibirego n’amakuru yatanzwe ku bikorwa bikekwa; ntibihagije ubwabyo gufata ko buri muyobozi uvugwa cyangwa ukekwaho kugira uruhare yabihamijwe n’urukiko.

Ikibazo gikomeye gisigaye ni ukumenya niba iperereza rizagaragaza abateguye ibyo bikorwa, niba abakoze ibyaha bazabiryozwa n’amategeko, ndetse n’ingamba zizafatwa kugira ngo abandi Banyakenya batazongera gushukwa n’amasezerano y’akazi akabajyana ku rugamba.

MUHABURA NEWSLINE — Amakuru y’akarere n’isi, ashingiye ku makuru agenzuwe

]]>
https://muhaburanewsline.com/2026/10/10/amerika-ishinja-abayobozi-ba-kenya-kugira-uruhare-mu-kohereza-abarenga-1-000-kurwanira-u-burusiya/feed/ 0
RDC: Erik Prince agiye kongera amasezerano n’ingabo za Congo ya miliyoni 65 z’amadolari https://muhaburanewsline.com/2026/10/10/rdc-erik-prince-agiye-kongera-amasezerano-ningabo-za-congo-ya-miliyoni-65-zamadolari/ https://muhaburanewsline.com/2026/10/10/rdc-erik-prince-agiye-kongera-amasezerano-ningabo-za-congo-ya-miliyoni-65-zamadolari/#respond Sat, 10 Oct 2026 06:24:49 +0000 https://muhaburanewsline.com/?p=212 Umushoramari w’Umunyamerika Erik Prince ari mu biganiro na Guverinoma ya Repubulika Iharanira Demokarasi ya Congo ku masezerano mashya y’agaciro ka miliyoni 65 z’amadolari, agamije gufasha ingabo z’iki gihugu mu bijyanye n’ikoranabuhanga, ibikoresho bya gisirikare n’indege.

Amakuru yatangajwe na Africa Intelligence ku wa 8 Ukwakira 2026 avuga ko Erik Prince, washinze sosiyete yigenga y’umutekano ya Blackwater akaba ayobora Vectus Global, ari mu biganiro n’ubutegetsi bwa Kinshasa ku masezerano mashya yo gushyigikira ingabo za Congo, zizwi nka FARDC.

Aya masezerano ateganyijwe kwibanda ku bufasha mu bya tekiniki n’ibikoresho bya gisirikare, by’umwihariko mu rwego rw’indege za gisirikare. Ni umushinga Prince amaze igihe ashaka kubona, mu gihe ubutegetsi bwa Congo bukomeje gushaka uburyo bwo kongerera ubushobozi ingabo zabwo mu ntambara zo mu burasirazuba bw’igihugu.

Ubufasha bushya bwiyongera ku bufatanye busanzwe

Erik Prince si mushya mu mikoranire n’ubutegetsi bwa Kinshasa. Mu mpera za 2024, Congo yagiranye amasezerano n’ibigo bifitanye isano na Prince agamije gufasha mu gucunga umutungo kamere, kurwanya ubucuruzi bwa magendu bw’amabuye y’agaciro no kongera amafaranga yinjira mu isanduku ya Leta.

Mu ntangiriro za 2026, abakozi ba Vectus Global bagaragaye mu bikorwa byo gufasha ingabo za Congo mu bijyanye n’umutekano w’umujyi wa Uvira, mu Ntara ya Kivu y’Amajyepfo. Ibyo byagaragaje ko uruhare rw’iyi sosiyete rutakigarukira gusa ku bijyanye n’amabuye y’agaciro n’ikusanya ry’imisoro.

Amakuru yatangajwe na Reuters muri Gashyantare 2026 na yo yagaragaje ko abantu bakorana na Prince n’indege zitagira abapilote (drones) bagize uruhare mu gufasha ingabo za Congo mu bikorwa bya gisirikare byari bigamije kongera umutekano wa Uvira.

Amasezerano ya miliyoni 65 z’amadolari yaba agamije iki?

Amakuru yatangajwe kugeza ubu agaragaza ko amasezerano mashya ashobora kwibanda ku kongera ubushobozi bw’ingabo za Congo mu bijyanye n’indege za gisirikare, ubufasha mu bya tekiniki n’ibikoresho bikenerwa mu bikorwa bya gisirikare.

Icyakora, ibisobanuro birambuye ku gihe aya masezerano azamara, ibikorwa byose azakubiyemo n’uburyo amafaranga azakoreshwa ntibiratangazwa ku mugaragaro.

Ni ngombwa kandi kumenya ko, kugeza ubu, ayo masezerano akiri mu biganiro; nta tangazo rya Leta ya Congo ryemeza ko yamaze gusinywa.

Ibiganiro hagati ya Erik Prince n’ubutegetsi bwa Kinshasa bigaragaza ko Congo ikomeje gushaka ubufasha bw’ibigo byigenga kugira ngo yongere ubushobozi bw’ingabo zayo. Ariko niba aya masezerano azasinywa, uko azashyirwa mu bikorwa n’ingaruka azagira ku mutekano w’igihugu bizashingira ku bikubiye muri yo no ku musaruro azatanga.

MUHABURA NEWSLINE — Amakuru yizewe, asesenguwe kandi agezweho.

]]>
https://muhaburanewsline.com/2026/10/10/rdc-erik-prince-agiye-kongera-amasezerano-ningabo-za-congo-ya-miliyoni-65-zamadolari/feed/ 0
Kaniki aribaza   impamvu Uburundi buri muri Congo https://muhaburanewsline.com/2026/10/08/kaniki-aribaza-impamvu-uburundi-buri-muri-congo/ https://muhaburanewsline.com/2026/10/08/kaniki-aribaza-impamvu-uburundi-buri-muri-congo/#respond Thu, 08 Oct 2026 08:56:18 +0000 https://muhaburanewsline.com/?p=208 Impaka ku ruhare rw’u Burundi mu ntambara yo mu burasirazuba bwa Repubulika Iharanira Demokarasi ya Congo (RDC) zikomeje gufata indi ntera, nyuma y’amagambo yagaragajwe na Bwana Freddy Kaniki .

Mu butumwa yagaragaje  Kaniki yavuze ko u Burundi bufite urwango rushingiye ku macakubiri n’imyumvire yibasira Abanyamulenge.

Yabajije ikibazo gikomeye agira ati: “Niba Uburundi buri muri Congo kubera umutekano, kuki batajya Shabunda n’ahandi?”

Iki ni kibazo kigamije kwibaza impamvu ingabo z’u Burundi zikunze kugaragara cyane mu bice byo mu Kivu y’Amajyepfo, aho hari umubare munini w’Abanyamulenge, aho kujya mu tundi turere twa RDC na two twugarijwe n’ibibazo by’umutekano.

Kaniki kandi yavuze kuri Perezida w’u Burundi, Évariste Ndayishimiye, u avuga ko kuba u Burundi bwarinjiye mu kibazo cya Congo bidashobora gusobanurwa gusa nk’impamvu z’umutekano.

Mu butumwa bwe, Kaniki yanavuze ko amafaranga cyangwa inkunga zitangwa na Félix Antoine Tshisekedi Tshilombo zishobora kuba imwe mu mpamvu zituma ubutegetsi bw’u Burundi bukomeza kugira uruhare muri iyi ntambara. Icyakora, iki ni ikirego cyatanzwe na Kaniki.

Uburundi buvuga iki ku ruhare rwabwo muri RDC?

Uruhare rw’ingabo z’u Burundi muri RDC rumaze igihe ruri mu biganiro no mu mpaka mu karere k’Ibiyaga Bigari. Abashyigikiye uruhare rw’u Burundi bavuga ko Bujumbura ifite impamvu z’umutekano zo gukorana n’ubutegetsi bwa Kinshasa mu guhangana n’imitwe yitwaje intwaro.

Ku rundi ruhande, abanenga ubwo bufatanye bavuga ko uruhare rw’ingabo z’u Burundi rushobora gukomeza ubusumbane bwa gisirikare no kongera ibibazo biri muri Kivu y’Amajyepfo.

Ibi bibazo kandi bikomeza guhuzwa n’impaka ndende zerekeye umutekano w’Abanyamulenge. Kaniki ubwe aherutse kuvuga ko ikibazo cy’Abanyamulenge gifitanye isano na ingebitecyerezo yo kubashyira ku ruhande no kubima uburenganzira bungana n’ubw’abandi baturage ba Congo.

Ikibazo gikomeye gisigaye

Icyo Kaniki ashyira imbere ni ikibazo cy’impamvu nyayo ituma u Burundi bugira uruhare mu ntambara yo muri RDC, cyane cyane mu bice byo muri Kivu y’Amajyepfo.

Ese koko impamvu nyamukuru ni ukurinda umutekano w’u Burundi no guhangana n’imitwe yitwaje intwaro, cyangwa hari izindi nyungu za politiki n’umutekano w’akarere ziri inyuma y’uru ruhare?

Ikibazo cya Kaniki rero kirakomeye: niba intambara ari iyo kurwanya imitwe yitwaje intwaro no kurinda umutekano, kuki imbaraga z’u Burundi zibanda cyane mu bice runaka bya Kivu y’Amajyepfo?

Yanditswe na Salongo Richard

]]>
https://muhaburanewsline.com/2026/10/08/kaniki-aribaza-impamvu-uburundi-buri-muri-congo/feed/ 0